ΣΤΑΦΥΛΟΚΟΚΚΟΣ ! ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Η σταφυλοκοκκική λοίμωξη δέρματος είναι ένα πρόβλημα που απασχολεί συχνά τα μικρά παιδιά κατά τη θερινή περίοδο, δηλαδή από την άνοιξη έως τις αρχές του φθινοπώρου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ : Η κατάχρηση αντιβιοτικών επιδεινώνει το πρόβλημα

Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών στη χώρα μας και παγκοσμίως, απειλεί να μας αφήσει στο άμεσο μέλλον χωρίς όπλα απέναντι στις μικροβιακές διεισδυτικές λοιμώξεις. Η Ελλάδα, σύμφωνα και με επίσημες καταγραφές, είναι πρώτη μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών στην κατανάλωση αντιβιοτικών μέσα και έξω από τα νοσοκομεία και μια από τις πρώτες χώρες στην αντοχή των μικροβίων στα αντιβιοτικά.

Κάθε φορά που ένα άτομο παίρνει αντιβιοτικά τα ευαίσθητα βακτήρια σκοτώνονται αλλά τα ανθεκτικά μικρόβια μπορεί να παραμείνουν και να πολλαπλασιαστούν. Για τα παιδιά η ανησυχία είναι ακόμα μεγαλύτερη γιατί σε αυτά παρατηρούνται τα μεγαλύτερα ποσοστά υπερβολικής χορήγησης αντιβιοτικών.

Η δερματική λοίμωξη από σταφυλόκοκκο είναι μία πάθηση όπου παρατηρείται κατά κόρον κατάχρηση στη χορήγηση αντιβίωσης.

Ακούμε συχνά για παιδιά που πηγαίνουν στον ιατρό με μία ή δύο πληγές και δέχονται αμέσως αντιβίωση. Το αποτέλεσμα είναι να αναπτύσσονται στελέχη σταφυλοκόκκου με ισχυρή μικροβιακή αντοχή και να εξαλείφεται διαρκώς η αποτελεσματικότητα των γνωστών αντιβιοτικών (τα οποία έτσι κι αλλιώς στη παιδιατρική είναι ιδιαίτερα περιορισμένα).

Η κατάχρηση της αντιβίωσης ακόμα και για απλές περιπτώσεις, η πλημμελής εφαρμογή της θεραπείας (πήρα αντιβίωση για 3 μέρες και σταμάτησα χωρίς να ολοκληρώσω το σχήμα) και η χρήση μόνο αντιβίωσης από το στόμα χωρίς τοπικά υποστηρικτικά μέτρα, οδηγεί στην ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών σταφυλόκοκκου (MRSA), κάτι που διαπιστώνουμε συχνά όταν κάνουμε καλλιέργειες βλάβης.

ΔΕΡΜΑΤΙΚΗ ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ ΣΤΑΦΥΛΟΚΟΚΚΟ

Οι σταφυλόκοκκοι είναι ένα είδος μικροβίων που μπορεί να προκαλέσουν λοιμώξεις στο δέρμα αλλά και άλλες σοβαρότερες λοιμώξεις σε όργανα του σώματος. Είναι ευρέως διαδεδομένοι και αποικίζουν το δέρμα, τα ρουθούνια, τις μασχάλες, τις ουρογεννητικές πτυχές και την περιπρωκτική περιοχή φυσιολογικών ατόμων. Κάτω από ευνοϊκές συνθήκες μπορεί να αναπτυχθούν και να προκαλέσουν δερματικές λοιμώξεις.

Το συχνότερο είδος σταφυλοκόκκου που μας απασχολεί είναι ο Χρυσίζων Σταφυλόκοκκος που αποικίζει σε ποσοστό 30-50 % τα ρουθούνια και το δέρμα υγιών παιδιών και ενηλίκων. Σε αυτές τις περιπτώσεις τα άτομα είναι απλά φορείς του μικροβίου και δεν νοσούν.

Υπό ποιες συνθήκες αναπτύσσεται σταφυλοκοκκική δερματική λοίμωξη ;

• Μετά από λύση της συνέχειας του δέρματος όπως μετά από τραυματισμό ή μετά από τσίμπημα εντόμου.
• Μετά από έγκαυμα.  
• Υπό την επίδραση ζεστού κλίματος με υγρασία όπως συμβαίνει τους καλοκαιρινού μήνες.
• Σε έδαφος ατοπικού δέρματος με ή χωρίς τη παρουσία εκζέματος.

Συχνότερα εμφανίζεται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες που αφθονούν οι συνθήκες ζέστης και υγρασίας καθώς και τα τσιμπήματα των κουνουπιών. Την ίδια εποχή τα παιδιά παίζουν εκτός σπιτιού και εμφανίζουν συχνότερα γδαρσίματα και τραύματα που προκαλούν λύση της συνέχειας του δέρματος.

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

Οι γονείς περιγράφουν το σταφυλόκοκκο ως ένα εξάνθημα που ξεφλουδίζει, έχει φαγούρα, μερικές φορές τρέχει υγρό και δεν περνάει εδώ και πολλές μέρες. Την ίδια εικόνα μπορεί να προκαλέσει και ένα άλλο μικρόβιο, ο στρεπτόκοκκος.

Το Μολυσματικό Κηρίο (όπως λέμε αλλιώς της σταφυλοκοκκική δερματική λοίμωξη) μπορεί να προσβάλλει το πρόσωπο, τη μύτη και τη περιοχή γύρω από το στόμα, τον κορμό, τα χέρια, τα πόδια και την περιοχή γύρω από τον πρωκτό. Αρχικά έχει τη μορφή ερυθρής διογκωμένης πλάκας η οποία στη συνέχεια εμφανίζει μελί κρούστα ή φυσαλίδες που περιέχουν υγρό. Οι φυσαλίδες, σπάνε εύκολα, ορορροούν και οδηγούνται σε μελί κρούστα επίσης. Το μολυσματικό κηρίο δε συνοδεύεται από πυρετό.

Η διασπορά μέσω των νυχιών των παιδιών μπορεί να είναι συνεχής, με συνέπεια να εμφανίσουν βλάβες και άλλα άτομα στην οικογένεια, ενώ το ίδιο το παιδί να εμφανίζει αλλοιώσεις σε πολλά και διαφορετικά μέρη του σώματος.

Ιδιαίτερα ευαίσθητα στις δερματικές λοιμώξεις από σταφυλόκοκκο είναι παιδιά με ιστορικό εκζέματος/ατοπικής δερματίτιδας. Λόγω των ελλειμμάτων που παρουσιάζει ο δερματικός φραγμός , του κνησμού και των σχισμών του εκζέματος μπορεί να παρουσιάζουν συχνές υποτροπές της λοίμωξης κατά τη διάρκεια του έτους.

ΜΕΤΑΔΟΣΗ

Η σταφυλοκοκκική λοίμωξη δέρματος μπορεί να μεταδοθεί με άμεση επαφή με το δέρμα από το ένα παιδί στο άλλο ή μέσα στην οικογένεια. Επίσης μεταδίδεται μέσω παιχνιδιών ή κοινών αντικειμένων (πετσέτες, προσωπικά είδη).

Ένα παιδί με σταφυλοκοκκική λοίμωξη χρειάζεται να λάβει 2-3 μέρες θεραπείας, μέχρι τουλάχιστον να στεγνώσουν οι βλάβες, να μην βγάζουν υγρό και μετά να επιστρέψει στο σχολείο. Σημαντικό επίσης είναι να καλύπτονται οι βλάβες για να μην εξαπλώνεται το μικρόβιο σε άλλα άτομα και σε άλλες περιοχές του σώματος του ίδιου του παιδιού.

ΠΡΟΛΗΨΗ

·        Τακτικό πλύσιμο χεριών με σαπούνι και νερό.

·        Εφαρμογή ενυδατικής κρέμας σε παιδιά με ξηροδερμία, το καλοκαίρι μετά το μπάνιο.

·        Αποκλειστική χρήση των προσωπικών αντικειμένων όπως πετσέτα, χτένα και ρούχα ακόμα και μέσα στην οικογένεια.

·        Αποφεύγουμε να έρθουμε σε επαφή με παιδιά που έχουν ανοικτές πληγές.

·        Κόβουμε συχνά τα νυχάκια.

·        Χρησιμοποιούμε εντομοαπωθητική λοσιόν το καλοκαίρι για την προστασία από τα τσιμπήματα των κουνουπιών.

·        Τα παιδιά με ατοπική δερματίτιδα είναι πολύ σημαντικό να χρησιμοποιούν καθημερινά τη χρόνια καλλυντική - ενυδατική αγωγή τους που χρησιμοποιείται στις φάσεις ύφεσης και στις φάσεις έξαρσης.

·        Το μπάνιο στη θάλασσα δεν αντενδείκνυται, αφού το θαλασσινό νερό έχει αντισηπτικές ιδιότητες λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας σε ιώδιο.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Ο Σταφυλόκοκκος είναι ένα τοπικό πρόβλημα και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ενδείκνυται χορήγηση αντιβίωσης.  Η θεραπεία είναι τοπικά μέτρα δηλαδή αντισηπτικές λοσιόν και αντιβιοτικά σε αλοιφή.

Η τοπική θεραπεία απαιτεί επιμονή και σχολαστική ενασχόληση. Για να περάσει η λοίμωξη με τα τοπικά μέτρα απαιτείται τοπική θεραπεία διάρκειας από 10 μέρες έως και 1 μήνα

Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις που χρειάζονται αντιβιοτική αγωγή από το στόμα όπως σε μολυσματικό κηρίο πέριξ των ματιών, μέσα στη μύτη ή στα γεννητικά όργανα. Φυσικά, αντιβιοτική αγωγή χρήζουν όλα τα νεογέννητα και οι παραμελημένες και χρονίζουσες περιπτώσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι σημαντικό να παρθεί καλλιέργεια από τη βλάβη, η οποία θα αναδείξει με ακρίβεια το μικροβιακό αίτιο και το κατάλληλο αντιβιοτικό.

ΒΗΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

·        Εφαρμογή 3-4 φορές ημερησίως τοπικού αντισηπτικού (Betadine) ή αντισηπτικής λοσιόν Οκτενιδίνης (Octenisan, Octenisept). Αφού στεγνώσει το αντισηπτικό εφαρμόζουμε τοπική αντιβιοτική κρέμα όπως Μουπιροσίνη 3-4 φορές ημερησίως (Bactroban, Mupirocin) ή και κρέμα Αμικασίνης 1 φορά ημερησίως. Μπορούν επίσης επικουρικά να χρησιμοποιηθούν φυσικά τοπικά αντισηπτικά όπως το βάμμα πρόπολης και το φυσικό gel αλόης.

·        Εκτός από την αντιμετώπιση των πληγών θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε την εστία του σταφυλόκοκκου στο ίδιο το παιδί, καθώς τα παιδιά μπορεί να μεταδίδουν το μικρόβιο μεταξύ τους αλλά επίσης μπορεί να κολλάνε μεταφέροντας το μικρόβιο από το ίδιο τους το δέρμα. Η συχνότερη εστία στα παιδιά είναι η μύτη και το εσωτερικό της, γι' αυτό χρησιμοποιούμε τις ειδικές αλοιφές μουπιροσίνης που εγχέονται ενδορινικά (Bactroban nasal) και το ειδικό ενδορινικό αντισηπτικό οκτενιδίνης (Octenisan nasal gel). Άλλη συχνή εστία είναι η περιοχή γύρω από τον πρωκτό γι' αυτό θα πρέπει να εφαρμόσουμε τοπική θεραπεία και σε αυτή την περιοχή αν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο σταφυλόκοκκος προέρχεται από εκεί.

·        Κάλυψη των πληγών στο δέρμα με γάζα ή τσιρότο. Αν τα παιδιά ξύνουν το δέρμα που έχει βλάβη από σταφυλόκοκκο μπορεί να μεταφέρουν το μικρόβιο σε άλλα σημεία. Κόβουμε σχολαστικά τα νύχια τους.

·        Συχνά όλα τα άτομα της οικογένειας αποικίζονται στο ρινικό βλεννογόνο με στελέχη σταφυλόκοκκου και μέσω του ρινικού βλεννογόνου γίνεται συχνή διασπορά του μικροβίου στα άτομα που ζουν στο ίδιο σπίτι. Σε αυτές τις περιπτώσεις η χορήγηση ρινικής αλοιφής μουπιροσίνης σε όλα τα μέλη της οικογένειας, βοηθά να εκριζωθεί η πηγή του αποικισμού.

·        Η χορήγηση αντιισταμινικών βοηθά στην περίπτωση που υπάρχει έντονος κνησμός, που συχνά επιβαρύνει τις υπάρχουσες βλάβες ενίοτε ασυναίσθητα όταν το παιδί ξύνεται μέσα στη νύχτα.

Η αντιμετώπιση του σταφυλόκοκκου χωρίς τη χορήγηση από του στόματος αντιβίωσης απαιτεί προσπάθεια από πλευράς των γονιών αλλά με τη σχολαστική εφαρμογή της τοπικής θεραπείας είναι κάτι το οποίο μπορεί να επιτευχθεί.

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Βρείτε μας στο facebook : https://www.facebook.com/doulgeriskyriakos/

ΥΠΝΟΣ – ΘΗΛΑΣΜΟΣ – ΓΕΥΜΑ ΚΑΙ ΡΟΥΤΙΝΑ ΥΠΝΟΥ ΒΡΕΦΟΥΣ ΑΠΟ 0 ΕΩΣ ΚΑΙ 12 ΜΗΝΩΝ

Τα βρέφη αναπτύσσουν τις λειτουργίες του εγκεφάλου τους μέσα από έντονα και ζωηρά όνειρα και συχνές αφυπνίσεις . .

Πηγή δεδομένων : Sampson DR et al. "Sleep intensity and the evolution of human cognition", Evolutionary Anthropology, Dec 2015

Ο άνθρωποι βρισκόμαστε ανάμεσα στα θηλαστικά που κοιμούνται τις λιγότερες ώρες. Ωστόσο η ποιότητα του ύπνου μας είναι καλύτερη. Ο ύπνος μας είναι βαθύτερος και περισσότερο παραγωγικός για τον εγκέφαλό σε σχέση με τα άλλα θηλαστικά. Αυτό διότι ο ανθρώπινος ύπνος αποτελείται σε μεγαλύτερο ποσοστό (περίπου 25%) από την φάση REM (ύπνος με όνειρα και ενεργείς κινήσεις των ματιών).

Πριν από εκατομμύρια χρόνια, οι άνθρωποι της προϊστορίας κοιμόντουσαν όλοι μαζί σε μεγάλες ομάδες, για να κρατιούνται ζεστοί και να αντιμετωπίζουν τους εισβολείς και τους κινδύνους. Αυτό οδήγησε εξελικτικά στο να αλληλεπιδρούν περισσότερο μεταξύ τους κατά τη διάρκεια της νύχτας και να κοιμούνται λιγότερο. Αφιερώνοντας στη διάρκεια του 24ωρου λιγότερο χρόνο στον ύπνο, είχαν περισσότερο χρόνο για έντονη δραστηριότητα, για να αναπτύξουν ικανότητες και να δημιουργήσουν πολιτισμό. Η εμπέδωση στον εγκέφαλο των εμπειριών της ημερήσιας δραστηριότητας και των νέων ικανοτήτων, συμβαίνει κυρίως στην γόνιμη REM φάση του ύπνου.

Τι έχουν να μας πουν αυτά τα ανθρωπολογικά ευρήματα για τον ύπνο των βρεφών ; Πως συνδέεται ο τρόπος του ύπνου με τον φυσικό τρόπο διατροφής των βρεφών, δηλαδή τον μητρικό θηλασμό ;

Η εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, μία διαδικασία που διήρκεσε χιλιάδες χρόνια αναπαράγεται σε κάθε νέο άνθρωπο, από τη σύλληψη στην εμβρυϊκή περίοδο και στη συνέχεια στα πρώτα χρόνια της ζωής. Με άλλα λόγια, ο τρόπος με τον οποίο ο ανθρώπινος εγκέφαλος ωριμάζει, από την εμβρυική περίοδο στην βρεφική και στη συνέχεια την παιδική ηλικία, ακολουθεί τα ίδια ακριβώς στάδια, σαν μία αναπαράσταση, της ανάπτυξης του ανθρώπινου εγκεφάλου μέσα στην ιστορία.

Τα ανθρώπινα μωρά γεννιούνται πολύ ανώριμα σε σχέση με τα άλλα είδη. Οι εγκέφαλοί τους ωριμάζουν σημαντικά υπό την επίδραση του περιβάλλοντός κατά τα πρώτα 3 κρίσιμα χρόνια της ζωής. Το αίσθημα της εμπιστοσύνης καλλιεργείται ήδη από τις πρώτες μέρες της ζωής του βρέφους καθώς το βρέφος μαθαίνει ότι κάθε ανάγκη που του παρουσιάζεται ικανοποιείται κανονικά. Η κοινωνική αλληλεπίδραση με τους άλλους ανθρώπους, η κατάλληλη ανταπόκριση στις ανάγκες και η άμεση φροντίδα από τη μητέρα, αποτελούν βασικούς παράγοντες για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και της πρώιμης γνωστικής λειτουργίας.

Τα βρέφη αφιερώνουν περισσότερο χρόνο κατά τον ύπνο στη φάση REM, σε σχέση με τους ενήλικες. Τα πρωτόγνωρα ερεθίσματα και οι εμπειρίες της ημέρας απαιτούν επεξεργασία από τον εγκέφαλο μέσω των νυχτερινών ονείρων. Τα βρέφη τείνουν να ξυπνούν συχνά μετά από μικρούς κύκλους ύπνου 2-3 ωρών και στη συνέχεια επιστρέφουν σε φωτεινό ύπνο γεμάτο από όνειρα. Η φυσιολογική φροντίδα και διατροφή των βρεφών περιλαμβάνει τον μητρικό θηλασμό κατ’ απαίτηση χωρίς χρονικούς περιορισμούς. Τα βρέφη που θηλάζουν αποκλειστικά τείνουν να τρώνε συχνά, μέρα και νύχτα. 

Ο νυχτερινός θηλασμός είναι σημαντικός για τη θρέψη του βρέφους και για την καλή διατήρηση της γαλουχίας στη μητέρα. Αλλά είναι επίσης σημαντικός για την καλλιέργεια πλούσιας αλληλεπίδρασης, επαφής, αγκαλιάς και αμοιβαίας επικοινωνίας, λειτουργίες οι οποίες δεν μπορούν να σταματούν τη νύχτα. Από την άλλη, τα βρέφη που τρέφονται με ξένο γάλα συχνά παρουσιάζουν διαφορετικά πρότυπα ύπνου, κοιμούνται περισσότερες ώρες, κοιμούνται πιο εύκολα κατά τη διάρκεια της νύχτας, αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στον βαθύ χωρίς όνειρα ύπνο, ηρεμούν πολλές φορές μόνα τους και συνήθως ζητούν λιγότερη επικοινωνία με τους γονείς κατά τις αφυπνίσεις.

Σύμφωνα με τα ανθρωπολογικά δεδομένα, οι αρχαίοι πρόγονοι μας απέβαλλαν τις ώρες ύπνου που δεν τους ήταν αναγκαίες και οργάνωσαν τον ύπνο τους σε παραγωγικό ύπνο με όνειρα. Αυτό τους βοήθησε να γίνουν πιο κοινωνικοί και πιο έξυπνοι. Παρομοίως οι βιολογικές ανάγκες για τα βρέφη περιλαμβάνουν τη διατήρηση της αλληλεπίδρασης κατά τη διάρκεια της νύχτας, τις συχνές αφυπνίσεις και το να λάβουν κατάλληλη ανταπόκριση και άμεση φροντίδα μέρα και νύχτα. Η τακτική επαφή δέρμα με δέρμα έχει αποδειχτεί ιδιαίτερα σημαντική για την ανάπτυξη και την ωρίμανση του εγκεφάλου και της πρώιμης γνωστικής λειτουργίας. Το ίδιο σημαντικό είναι το σύνολο της αλληλεπίδρασης με τη μητέρα κατά τη διάρκεια της νύχτας που περιλαμβάνει τις βρεφικές κουβεντούλες, τα ακουστικά ερεθίσματα, την όσφρηση και τις άλλες αισθήσεις.

ΑΦΥΠΝΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ

Αγνοώντας τη σημασία της νυχτερινής αλληλεπίδρασης, το πρότυπο στη χώρα μας σήμερα εξακολουθεί να είναι το ήσυχο βρέφος που δεν ξυπνάει τη νύχτα. Οι ανησυχίες των γονέων για τις συνήθειες ύπνου του μωρού είναι ένα από τα μείζονα θέματα που συναντάμε οι παιδίατροι που συμβουλεύουμε γονείς για θέματα μητρικού θηλασμού. Οι γονείς συχνά στενοχωριούνται γιατί τα βρέφη τους «κοιμούνται πολύ λίγο» ή «ξυπνάνε πολύ συχνά». Η ανησυχία αυτή είναι επίσης ένας από τους σημαντικότερους λόγους αποθηλασμού μετά την ηλικία των 6 μηνών. Πολλές φορές οικογένειες φτάνουν σε υπερβολές, με τους συγγενείς να έχουν ως μόνιμο θέμα συζήτησης τον ανήσυχο ύπνο του παιδιού, ψάχνοντας τη συσχέτιση με το θηλασμό και προτείνοντας με βεβαιότητα τη λύση του ξένου γάλακτος και του ύπνου σε ξεχωριστό κρεβάτι και δωμάτιο, μακριά από τους γονείς.

Η απάντηση είναι μία : Η νυχτερινή αλληλεπίδραση και οι αφυπνίσεις είναι κάτι το φυσιολογικό και ταυτόχρονα απαραίτητο για την ανάπτυξη και ωρίμανση του εγκεφάλου του μωρού μας.

ΑΦΥΠΝΙΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ 6 ΜΗΝΑ – ΑΓΧΟΣ ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΥ

Το θέμα περιπλέκεται περισσότερο όταν μωρά που είχαν αποκτήσει μία σχετικά σταθερή ρουτίνα ύπνου (με 1-2 νυχτερινούς θηλασμούς) εμφανίζουν νέες και περισσότερες αφυπνίσεις μετά την ηλικία των 6 μηνών. Είναι αλήθεια πως οι περισσότερες μητέρες περιγράφουν πως ενώ τα μωρά τους κοιμούνταν σχετικά καλά μεταξύ 2 και 6 μηνών, ο ύπνος ξαφνικά χειροτέρευσε μετά την ηλικία των 6 μηνών, καθώς ξυπνάνε πιο συχνά και κλαίνε για αγκαλιά και θηλασμό. Και σε αυτό το στάδιο συναντάμε υπερβολικές αντιδράσεις καθώς πολλοί προσπαθούν να ξανακοιμήσουν τα παιδιά όχι με θηλασμό και αγκαλιά αλλά με υποκατάστατα: δίνοντας μπιμπερό, κουνώντας τα μωρό για ώρες ή ακόμα και εφαρμόζοντας σκληρές τακτικές όπως το να τα αφήνουν να κλαίνε χωρίς ανταπόκριση, περιμένοντας να ηρεμήσουν μόνα τους.

Η αλήθεια είναι όμως πως στην ηλικία αυτή τα βρέφη εισέρχονται στο αναπτυξιακό στάδιο όπου αντιλαμβάνονται την μονιμότητα των αντικειμένων και των ανθρώπων, αναζητούν τη μητέρα όταν αυτή φεύγει, αναπτύσσουν το άγχος αποχωρισμού και το φόβο προς τους ξένους. Ταυτόχρονα έχουν μεγαλύτερη ανησυχία λόγω της οδοντοφυΐας ενώ το όλο και μεγαλύτερο άνοιγμά τους προς τον κόσμο τους δημιουργεί έντονα και ζωηρά όνειρα. Οι αλλαγές αυτές συμβαίνουν σταδιακά στο διάστημα μεταξύ 6 και 18 μηνών, όπου τα βρέφη χρειάζονται τους γονείς τους ακόμα περισσότερο και ωφελούνται από την άμεση και κατάλληλη ανταπόκριση και φροντίδα.

Έτσι μετά τον έκτο μήνα αναπτύσσεται η οντότητα του άγχους αποχωρισμού, που εντείνεται και κορυφώνεται μέχρι τους 18 μήνες ζωής. Η έναρξη, η ένταση και η διάρκεια που κάθε βρέφος εκδηλώνει αυτό το άγχος είναι σχετικές με την ιδιοσυγκρασία του παιδιού αλλά και το είδος της σχέσης με το γονέα. Κατά τη διάρκεια της ημέρας το άγχος αποχωρισμού εκδηλώνεται στα βρέφη με την προσκόλληση στη μητρική παρουσία, την οποία ακολουθούν από πίσω ακόμα και όταν αυτή θέλει να πάει στο μπάνιο ή την εκρηκτική υποδοχή που της επιφυλάσσουν όταν επιστρέφει στο σπίτι από τη δουλειά, καθώς το παιδί κλαίει με παράπονο σαν να λέει «πού ήσουν τόσες ώρες». Τις νύχτες έχουμε συχνά ξυπνήματα που δεν είναι όλα πείνα, αλλά πιο πολύ επιβεβαίωση της παρουσίας του γονιού εκεί, κατά την απαίτηση του βρέφους.

Τα βρέφη στην ηλικία 6 έως 18 μηνών βιώνουν σταθερά αυτή την λεπτή ισορροπία μεταξύ άγχους-άφιξης γονέα-ανακούφισης

ΑΛΜΑΤΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 

Είναι μια χρονική περίοδος συνήθως λίγων ημερών, κατά την οποία το βρέφος ετοιμάζεται να κάνει αναπτυξιακά και ψυχοκινητικά επιτεύγματα και αλλάζει την συνήθη συμπεριφορά του, ενώ παρατηρούνται μεταβολές στο ρυθμό σίτισης και κατ’ επέκταση στις συνήθειες του ύπνου. Για τα θηλάζοντα βρέφη αυτό σημαίνει προσκόλληση στο στήθος προκειμένου να αυξήσουν την παραγωγή γάλακτος, άρα περισσότερες ώρες θηλασμού κατά τη διάρκεια του 24ωρου.

Η μητέρα περιγράφει ότι το μωρό εκεί που είχε αποκτήσει ένα πρόγραμμα, ξαφνικά αποζητά να θηλάσει ανά συχνότερα διαστήματα και εμφανίζει προσκόλληση στη μητρική παρουσία. Επιπλέον μπορεί να έχει ανησυχία και μεγάλη ενεργητικότητα που μοιάζει σαν να μην ξέρει πώς να τη διαχειριστεί. Για τα βρέφη που έχουν μπει στις στερεές τροφές, το άλμα αύξησης μπορεί να εκφράζεται με άρνηση του προσφερόμενου φαγητού και προσκόλληση στο στήθος της μητέρας.

Ο ύπνος είναι μια ακόμα παράμετρος που διαταράσσεται δυνητικά στο άλμα ανάπτυξης καθώς εμφανίζεται συχνή αφύπνιση στα θηλάζοντα βρέφη που ζητούν νυκτερινούς θηλασμούς.

Ακριβώς στη φάση που οι γονείς αρχίζουν και ανησυχούν ότι κάτι δεν πηγαίνει καλά, εκεί το παιδί εμφανίζει ένα νέο κατόρθωμα, το οποίο τους χαροποιεί και τους καθησυχάζει. Μπορεί να καταφέρει να πιάσει την κουδουνίστρα, να γυρίσει στο κρεβάτι, να μπουσουλήσει, να περπατήσει. Στη συνέχεια το βρέφος επιστρέφει στο συνηθισμένο πρόγραμμα ύπνου και φαγητού.

Τα σημαντικότερα άλματα αύξησης κατά τον πρώτο χρόνο ζωής του βρέφους είναι οι εξής εβδομάδες:

5η

8η & η 9η

15η-16η-17η-18η-19η με κορύφωση στην 17η

23η-24η-25η-26η με κορύφωση στην 26η

29η-30η (άγχος αποχωρισμού/προσκόλληση)

34η-35η-36η-37η με κορύφωση στην 36η

42η-43η-44η-45η-46η-47η με κορύφωση στην 44η

51η-52^η

Ως επίλογο, ελπίζουμε οι γνώσεις αυτές να σας φανούν χρήσιμες. Κατανοώντας ορισμένες λειτουργίες του βρέφους 0 έως 12 μηνών, μπορούμε να ερμηνεύσουμε το τι είναι φυσιολογικό και να κατανοήσουμε καλύτερα τις συμπεριφορές του δικού μας μωρού. Η ανεξαρτησία στον ύπνο έρχεται στο παιδί όταν πια έχει χορτάσει έγκαιρη ανταπόκριση και άφθονη αγκαλιά και αγάπη από τους γονείς. Υπομονή λοιπόν, όλα θα ακολουθήσουν τη φυσιολογική τους εξέλιξη και θα έρθει η νύχτα που θα κοιμηθείτε χωρίς διακοπή, κι αυτό και εσείς !

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Βρείτε μας στο facebook : https://www.facebook.com/doulgeriskyriakos/

ΔΙΑΚΟΠΗ ΠΑΝΑΣ – ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΩΣ

Το καλοκαίρι είναι η κλασική εποχή για τη διακοπή της πάνας στα παιδάκια που δείχνουν αναπτυξιακά έτοιμα για ένα τέτοιο βήμα. Λίγο η άνεση του ελεύθερου από χαλιά πατώματος, λίγο η διαμονή σε κάποιο εξοχικό ή οι καλοκαιρινές άδειες, μας προδιαθέτουν για να πάρουμε την απόφαση. Για να έχει επιτυχία η προσπάθεια θα χρειαστεί να μελετήσουμε λίγο τις οδηγίες . . .

Αρχικά θα πρέπει το παιδί να είναι αναπτυξιακά έτοιμο για να κόψει την πάνα. Ο έλεγχος των σφιγκτήρων πρέπει να είναι επιθυμία και επίτευγμα του ίδιου του παιδιού και όχι των γονέων.

Εκτός από τις απαιτούμενες αναπτυξιακές δεξιότητες (τις οποίες θα αναφέρουμε αναλυτικά) θα πρέπει το παιδί να θέλει να μοιάσει στους γονείς του ως προς αυτές τις συνήθειες και να τους ευχαριστήσει. Αν η σχέση γονέων παιδιού είναι θετική το παιδί θα συνδυάσει τη δική του επιθυμία για αυτονομία με τις προσδοκίες των γονέων του να μην βρέχεται και να μην λερώνεται.

Η άκαιρη παρέμβαση και ειδικά η αυστηρότητα και οι υπερβολικές απαιτήσεις σε παιδιά που δεν είναι έτοιμα, μετατρέπουν την φυσική αυτή διαδικασία σε σύγκρουση, που μπορεί να δημιουργήσει μετέπειτα προβλήματα. Ακόμα και αν οι γονείς επείγονται για να δουν το παιδί τους καθαρό, ακόμα και αν αυτό αποτελεί προϋπόθεση για να γίνει το παιδί δεκτό στον παιδικό σταθμό, η διακοπή της πάνας δεν πρέπει να μετατραπεί σε εστία διαμάχης με το παιδί.

Το άγχος των γονέων και η άσκηση πίεσης οδηγούν τελικά στην επιβράδυνση της όλης διαδικασίας

Η μετάβαση είναι μία δύσκολη διαδικασία γι’ αυτό σε περιόδους που συμβαίνουν άλλα σημαντικά γεγονότα ή αλλαγές στη ζωή του παιδιού ή της οικογένειας η διαδικασία θα πρέπει να αναβληθεί για αργότερα.

ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΩΣ ;

Ο έλεγχος των σφιγκτήρων και η αναπτυξιακή ετοιμότητα έρχονται συνήθως μετά τα δεύτερα γενέθλια. Μην βιάζεστε !

Για να μπορέσει το παιδί να αρχίσει την εκπαίδευση για τουαλέτα, θα πρέπει να έχει αποκτήσει κάποιες κινητικές, γνωστικές και αναπτυξιακές δεξιότητες όπως:

Να μπορεί να τρέχει, να σκαρφαλώνει, να ανεβαίνει ένα σκαλάκι, να κατεβάζει το παντελόνι ή το εσώρουχό του, να εκτελεί δύο εντολές μαζί, να χρησιμοποιεί μικρές φράσεις από δύο λέξεις μαζί, να μπορεί να καθίσει 3–5 λεπτά σε μια θέση, να θέλει να το αλλάζουν όταν λερώνεται και επιπλέον να θέλει να ανταποκριθεί στις προσδοκίες σας και να σας ευχαριστήσει.

Σε αυτή την αναπτυξιακή στιγμή, η οποία έρχεται γύρω στα 2-2,5 χρόνια, το παιδί μπορεί νευρολογικά να ελέγξει τα αντανακλαστικά και τους σφιγκτήρες, τόσο της κύστης όσο και του εντέρου του.

Επιπρόσθετα όμως, εκτός από όλα αυτά που αποδεικνύουν την ετοιμότητά του, πρέπει να μην συμβαίνουν αλλαγές ή σημαντικά γεγονότα στη ζωή του ή τη ζωή της οικογένειάς. Καλύτερα να αναβάλλετε τις διαδικασίες αγωγής στην τουαλέτα:

● Εάν για κάποιο λόγο υπάρχει άγχος ή θλίψη στην οικογένεια.

● Εάν γεννήθηκε το νέο σας μωρό.

● Εάν ξεκινάει παιδικό σταθμό.

● Εάν πρόσφατα πέρασε κάποια σοβαρή αρρώστια.

● Σε αλλαγή σπιτιού ή δωματίου ή ακόμα και κρεβατιού.

● Σε αποχωρισμούς, ταξίδια.

Επίσης, αν σκέφτεστε να «κόψετε» την πιπίλα, το μπουκάλι ή να αποθηλάσετε θα πρέπει να δείξετε υπομονή. Ένα-ένα !!!

Πως θα του μάθετε να χρησιμοποιεί το γιογιό ή την τουαλέτα;

Η διάρκεια της προσπάθειας για την εκπαίδευση της ημέρας είναι γύρω στους 3 μήνες, άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο.

Η προσπάθεια για τη νύχτα καλό είναι να γίνει 3–6 μήνες αργότερα. Οι μήνες χωρίς κρύο διευκολύνουν την όλη διαδικασία.

Όταν λοιπόν κρίνετε, με βάση τα προηγούμενα, ότι είναι η κατάλληλη στιγμή, έχετε 

υπομονή και ακολουθήστε τα εξής βήματα:

● Συζητήστε το μαζί του. Μπορείτε να του πείτε ότι τώρα που μεγάλωσε μπορεί να βγάλει τις πάνες, όπως τα μεγαλύτερα παιδιά που ξέρει, και να χρησιμοποιεί τουαλέτα όπως εσείς.

● Δείξτε του πώς εσείς πηγαίνετε στην τουαλέτα. Είναι καλύτερο αυτό να το κάνει ο γονέας με παιδιά του ίδιου φύλου και είναι καλύτερα να έχει αρχίσει να θέλει να σας μοιάσει.

● Αγοράστε μαζί με το παιδί σας το δοχείο του (γιογιό) ώστε να του αρέσει. Το δοχείο καταρχήν μπορεί να βρίσκεται στο δωμάτιό του, στο σαλόνι ή στην τουαλέτα.

● Αν αρνηθεί, σεβαστείτε το. Αποσύρετε το δοχείο και δοκιμάστε μετά από 1-2 μήνες.

● Μερικά παιδιά δεν θέλουν το δοχείο και προτιμάνε τη λεκάνη. Στην περίπτωση αυτή αγοράστε ένα ειδικό στεφάνι, ώστε να μικραίνει η διάμετρος και ένα ειδικό σκαλοπάτι ώστε να πατάει τα πόδια του.

● Ενισχύστε το να κάθεται με τα ρούχα του για ένα μικρό διάστημα χωρίς πίεση.

● Στη συνέχεια, ενθαρρύνετέ το να χρησιμοποιεί το δοχείο χωρίς ρούχα. Δείξτε του πώς να κρατάει τα πόδια του λυγισμένα προς την κοιλιά του και όχι τεντωμένα. Αυτό βοηθάει πολύ το άδειασμα τόσο της κύστης όσο και του εντέρου.

● Επιβραβεύστε το όταν έχετε αποτέλεσμα, αλλά μην περιμένετε αποτελέσματα από την αρχή.

● Βγάλτε τις πάνες την ημέρα και βάλτε του τα καινούρια του εσώρουχα. Θα πρέπει να του θυμίζετε να επισκέπτεται την τουαλέτα σε τακτά διαστήματα. Προτρέψτε το με ευχάριστο και συμπαθητικό τρόπο. Πείτε του: «έλα, να βγάλουμε τα ρούχα». Βοηθήστε το στην αρχή και μείνετε μαζί του όση ώρα θέλει ή χρειάζεται.

● Το πιθανότερο είναι τις πρώτες μέρες να ξεχνιέται. Δεν πειράζει.

● Επιβραβεύστε την «επιτυχία» και μην αποδοκιμάζετε την «αποτυχία». Εκφράσεις που σας μοιάζουν συμπαθητικές και υποστηρικτικές όπως: «την άλλη φορά θα τα καταφέρεις» καμιά φορά λειτουργούν αποδοκιμαστικά. Χαλαρώστε πραγματικά και πείτε του: «Δεν πειράζει».

● Η ιεροτελεστία του αδειάσματος στη λεκάνη πρέπει να γίνει με τη σύμφωνη γνώμη του παιδιού. Τα «τσίσα και τα κακά» είναι κάτι δικό του και θέλει να ξέρει τι θα γίνουν και που πηγαίνουν. Ρωτήστε το, «Τι λες, να τα αδειάσουμε; Να τραβήξουμε το νερό;»

● Πρέπει να είστε έτοιμοι να απαντήσετε στην ερώτηση «που πηγαίνουν;», ιδίως για «τα κακά». Μια απάντηση όπως «σε μια μακρινή θάλασσα» είναι αληθινή, αθώα και δεν φοβίζει τα παιδιά.

● Μην υπερβάλλετε σε έκφραση αηδίας για την όψη ή τη μυρωδιά των κενώσεων. Θυμηθείτε: είναι κάτι δικό τους και το συμπαθούν. Επίσης, δεν είναι καλό να εξελιχθεί προς το είδος του παιδιού που σιχαίνεται τα πάντα.

● Εξηγήστε του ότι τα «τσίσα» είναι το νερό που πίνουμε και τα «κακά» τα φαγητά που το σώμα μας δεν τα χρειάζεται. Βοηθάει να τα αποχωριστούν.

● Μην στερήσετε τίποτε από το παιδί σας επειδή δεν μπορεί ή δεν θέλει να χρησιμοποιήσει το δοχείο ή τη λεκάνη. Διατηρείστε το χαμόγελο και το γλυκό σας 

ύφος απέναντί του. Τιμωρίες ή αποδοκιμασίες δεν έχουν καμία θέση.

Πώς βγαίνει η βραδινή πάνα;

Θα χρειαστεί να περάσει λίγος χρόνος μέχρι να προσπαθήσετε να βγάλετε τη βραδινή πάνα.

Αν το παιδί σας συνηθίζει να μένει κάποιες νύχτες στεγνό ως το πρωί, αυτό σημαίνει ότι είναι έτοιμο.

Πρέπει να φροντίζετε κάθε βράδυ να πηγαίνει στην τουαλέτα πριν πάει για ύπνο.

Στρώστε το κρεβάτι με αδιάβροχο ύφασμα κάτω από το σεντόνι, ώστε να μην στενοχωριέστε για τις απώλειες και οπλιστείτε με υπομονή. Τις πιο πολλές φορές όλα πάνε καλά.

Αρκετές φορές όμως η διαδικασία αργεί. Πολλά παιδιά –ιδίως αγόρια– αργούν πολύ να ελέγξουν τη βραδινή ούρηση.

● Πέστε του ότι δεν είναι πρόβλημα και ότι αυτό συμβαίνει σε πολλά παιδιά.

● Μη σχολιάζετε αρνητικά τις βρεγμένες νύχτες και μην υπερβάλλετε θετικά για τις στεγνές.

● Μη συγκρίνετε με άλλα παιδιά. Είναι ο ασφαλής

τρόπος για να αργήσει να ελέγξει το νυχτερινό βρέξιμο.

● Μην ξαναγυρίσετε στις πάνες για κανένα λόγο.

● Στη χειρότερη περίπτωση, δοκιμάστε πριν πάτε εσείς για ύπνο να το σηκώσετε και να το βάλετε να ουρήσει.

● Να είστε σίγουροι ότι δεν θα πάθει τίποτα αν μείνει τη νύχτα βρεγμένο.

● Βοηθήστε τα πράγματα με πρακτικότητα. Εύκολα ρούχα, «έξυπνο» στρώσιμο του κρεβατιού με διπλό σεντόνι ώστε να μην παιδεύεστε όλοι μαζί στο άλλαγμα.

● Το να το ξυπνάτε ή να ανάβετε τα φώτα για να το αλλάξετε δεν βοηθάει. Εξάλλου μέσα στη νύχτα και με την κούραση που έχετε, συχνά το ύφος σας ή η ένταση στην κίνηση του σώματός σας μπορεί να είναι πολύ αρνητικά απέναντι σε ένα παιδί που είναι έτοιμο να προσβληθεί.

Θυμηθείτε: ένα σημαντικό ποσοστό παιδιών –ιδίως αγόρια– στην ηλικία των 5 ή 6 χρόνων βρέχονται ακόμη χωρίς να υπάρχει κάτι παθολογικό.

Πώς γίνεται ο έλεγχος των κενώσεων;

Τα παιδιά αυτής της ηλικίας, εξαιτίας τόσο νοητικών όσο και συναισθηματικών χαρακτηριστικών, δεν θέλουν να αφήσουν τα «κακά» τους να βγουν. Μερικές φορές σφίγγονται αντίστροφα ή κάθονται σε τέτοιες θέσεις ώστε να παρεμποδίζουν την αφόδευση. Πολλές φορές, ενώ έχουν μάθει να χρησιμοποιούν το δοχείο ή τη λεκάνη για την ούρηση, περιμένουν τη μεσημεριανή πάνα για να αδειάσουν το έντερό τους.

Υπάρχουν παιδιά που κρατούν τα κακά τους για μέρες και αποκτούν μεγάλη δυσκοιλιότητα. Τα κόπρανα σκληραίνουν και μεγαλώνουν, με αποτέλεσμα η αφόδευση να είναι συχνά πολύ επώδυνη. Αυτή η επώδυνη εμπειρία αναστέλλει τη 

διάθεση για αφόδευση και ένας φαύλος κύκλος εγκαθίσταται.

● Εξηγείστε στο παιδί σας ότι τα κακά είναι τροφές που φάγαμε και το σώμα μας δεν τις χρειάζεται. Δεν είναι μέρος του σώματός μας. Βοηθάει να τα αποχωριστούν.

● Μην σας νοιάζει αν θέλει πάνα για να κάνει τα κακά του για λίγο καιρό.

● Υποστηρίξτε το να μοιάζει στη μαμά ή τον μπαμπά του με κάθε τρόπο.

● Φροντίστε με τη διατροφή του να έχει μαλακή κένωση. Πολλά υγρά, φρούτα και ιδιαίτερα δαμάσκηνα και ακτινίδια, λαχανικά, μαύρο ψωμί και τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες αντί για ρύζι και μακαρόνια. Χρησιμοποιείστε την ευρηματικότητά σας. Γιαούρτι με δαμασκηνό, κολοκύθι τριμμένο ή νιφάδες δημητριακών ολικής αλέσεως στα μπιφτέκια, πλιγούρι ή κουάκερ στη σούπα, στα γεμιστά και στα γιουβαρλάκια είναι μερικές ιδέες.

● Μην λέτε «Φάε αυτό για να μαλακώσουν τα κακά σου». Είναι λόγος για να μην το φάει.

● Μην αγχώνεστε, μην επιμένετε. Μην το κάνετε θέμα. Είναι μια φυσιολογική διαδικασία που πρέπει να γίνει χωρίς πολλά φορτία. Δύο μήνες μπρος-πίσω δεν κάνουν διαφορά.

● Δείξτε συμπάθεια και κατανόηση χωρίς υπερβολή. Πρόκειται για κάτι παροδικό.

ΠΗΓΗ : «Ελληνικές Παιδιατρικές Κατευθυντήριες Οδηγίες 2015»

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Βρείτε μας στο facebook : https://www.facebook.com/doulgeriskyriakos/