ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ - ΝΗΠΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

ΘΕΤΟΝΤΑΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Το 2018 η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας εξέδωσε συστάσεις για την εισαγωγή στερεών τροφών στο 1^ο χρόνο της ζωής. Ανάμεσα στις τροφές που ρητά απαγορεύονται στον 1^ο χρόνο της ζωής των βρεφών είναι η ζάχαρη και το αλάτι.

Η αγωγή υγείας είναι μία πονεμένη ιστορία στη χώρα μας και διαχρονικά αργεί να προλάβει τις υπάρχουσες τάσεις και συνθήκες. Η εκπαίδευση του πληθυσμού σε θέματα διατροφής και υγείας απέχει «έτη φωτός» από τις αντίστοιχες προσπάθειες που γίνονται σε δυτικές χώρες όπως ο Καναδάς ή οι Σκανδιναβικές. Η αγωγή στο θέμα της διατροφής θα έπρεπε να διδάσκεται στα παιδιά σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, να αποτελεί βασικό μάθημα στις ιατρικές σχολές αλλά και σε όλους τους επαγγελματίες της υγείας.

Έτσι και οι επίσημες οδηγίες όσον αφορά τη βρεφική διατροφή έρχονται με καθυστέρηση για να επιβεβαιώσουν μία υπάρχουσα τάση για στροφή προς τα υγιεινά και φυσικά τρόφιμα. Μια στροφή που έρχεται στην Ελλάδα ως μόδα, ακολουθώντας τις κυρίαρχες τάσεις του εξωτερικού, φτάνοντας εδώ αποσπασματικά μέσω του διαδικτύου ή μέσω ενημερωμένων διατροφολόγων, ιατρών και άλλων επιστημόνων.

Είναι αλήθεια ότι όλο και περισσότερο οι γονείς φροντίζουν για τη σωστή διατροφή των βρεφών και αποφεύγουν τα λάθη των δεκαετιών 80’s, 90’s και 00’s, όπου ο γονιός είχε να ασχοληθεί με μία καριέρα και το παιδί έπρεπε να τρώει γρήγορα και να ενοχλεί όσο το δυνατό λιγότερο. Ο μητρικός θηλασμός επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο και κερδίζει διαρκώς έδαφος σε σχέση το ξένο γάλα (σήμερα ο αποκλειστικός μητρικός θηλασμός στα βρέφη ηλικίας 3 μηνών έχει ανέλθει από την ανυπαρξία στο ελπιδοφόρο ποσοστό του 28%).

Πολλοί είναι οι γονείς που μαγειρεύουν στα βρέφη τους σπιτικές κρέμες δημητριακών και λαχανικών και δεν εμπιστεύονται τις γεμάτες πρόσθετα βρεφικές κρέμες του εμπορίου. Αργότερα στη νηπιακή ηλικία βλέπουμε γονείς να προσφέρουν στο παιδί τους τη συνήθεια του υγιεινού πρωινού και να αποφεύγουν το «βούτυρο με μερέντα» ή το «γάλα με κακάο». Να δίνουν φρέσκο γάλα μετά το χρόνο και να διακόπτουν έγκαιρα το μπιμπερό και τις αλεσμένες τροφές. Να δίνουν φρούτα αντί για έτοιμους χυμούς, σνακ δημητριακών αντί για κρουασάν από το περίπτερο, όσπρια και λαχανικά από το οικογενειακό τραπέζι αντί για τηγανητές πατάτες. Οι βρεφονηπιακοί σταθμοί στις μέρες μας βγάζουν το εβδομαδιαίο πρόγραμμα φαγητού ακολουθώντας πιστά τις οδηγίες των διατροφολόγων τους.

Κάποιος βέβαια θα πει και το κλασικό : Δηλαδή εμείς που μεγαλώσαμε με  φαρίν λακτέ και γάλα εβαπορέ τι πάθαμε ?

Σίγουρα δεν γίνονται όλα τα παιδιά παχύσαρκα μόνο εξαιτίας της διατροφής. Παίζει ρόλο και η ιδιοσυστασία του κάθε οργανισμού, η άθληση ή η καθιστική ζωή, το πόσες ώρες καθηλώνεται το παιδί μπροστά σε οθόνες . . .

Όμως τα δραματικά ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας (και κατ’ επέκταση στους ενήλικες αθηρωμάτωσης των αγγείων, υπέρτασης, διαβήτη, αυξημένης χοληστερίνης, καρδιακών και εγκεφαλικών επεισοδίων και καρκίνου) δεν αφήνουν αμφιβολία πως κάποιοι την πάτησαν από πολύ μικρή ηλικία.

Σύμφωνα με μία έρευνα του 2018 τα παιδιά που είναι παχύσαρκα (με δείκτη μάζας σώματος πάνω από τις αντίστοιχες για κάθε παιδί καμπύλες) στα 3 τους έτη και που συνεχίζουν να "ίπτανται" πάνω από τις καμπύλες μέχρι τα 6 τους έτη, είναι καταδικασμένα να γίνουν παχύσαρκοι ενήλικες.

Πως θέτουμε λοιπόν τους στόχους για την διατροφική πρόληψη της παχυσαρκίας ήδη από την βρεφική περίοδο της ζωής ;

10 ΒΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΒΡΕΦΩΝ ΚΑΙ ΝΗΠΙΩΝ

1)   ΕΠΙΛΕΓΩ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ ΜΗΤΡΙΚΟ ΘΗΛΑΣΜΟ

Είναι γνωστή η ευεργετική επίδραση του αποκλειστικού μητρικού θηλασμού στην πρόληψη της παχυσαρκίας και στην υιοθέτηση, ήδη από τη μικρή νηπιακή ηλικία, σωστών διατροφικών συνηθειών.

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ - ΔΩΡΟ ΖΩΗΣ !

Αφενός το μητρικό γάλα είναι «πιο ελαφρύ» καθώς έχει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη. Οι ανάγκες των βρεφών σε πρωτεΐνη είναι συγκεκριμένες την περίοδο του απογαλακτισμού (κατά μέσο όρο 10,2 gr/24ωρο στην ηλικία 6-12 μηνών). Το μητρικό γάλα έχει την ιδιότητα να μειώνει την περιεκτικότητά του σε πρωτεΐνη καθώς το βρέφος αναπτύσσεται και λαμβάνει επιπλέον πρωτεΐνες και από τις στερεές τροφές.

Αντιθέτως, η υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης κατά την βρεφική περίοδο, μέσω της αυξημένης συγκέντρωσης των αμινοξέων στο αίμα, προκαλεί υπερβολική διέγερση της ινσουλίνης και του ινσουλινόμορφου αυξητικού παράγοντα IGF-1. Αυτό οδηγεί σε μεγάλη αύξηση του βάρους και στη δημιουργία λιποκυττάρων και τελικά προδιαθέτει σε παχυσαρκία.

«Οι μητέρες που δεν μπορούν να θηλάσουν, πρέπει να προσέξουν να επιλέξουν ένα βρεφικό γάλα με όσο το δυνατό χαμηλότερη πρωτεΐνη» B. Koletzko – Πρόεδρος ESPGHAN 2013

Αφετέρου το βρέφος που θηλάζει και κατά συνέχεια το μικρό νήπιο, μαθαίνει να έχει τον έλεγχο της ποσότητας της τροφής του.

Το βρέφος που θηλάζει αποκλειστικά μαθαίνει να τρώει με βάση το αίσθημα του κορεσμού, δηλαδή τρώει όταν πεινάει και σταματάει να τρώει όταν πλέον έχει χορτάσει. Αυτό διότι ο γονιός δεν έχει τον έλεγχο του «πότε» και του «ποσό τρώει», καθώς το μωρό αντλεί από το στήθος όσο πραγματικά χρειάζεται και όποτε αυτό θέλει. Τα βρέφη αποφεύγουν τις υπερβολικές για το μικρό στομάχι τους ποσότητες που συνήθως τους προσφέρονται μέσω της καταναγκαστικής ροής του μπιμπερό . Επίσης γλυτώνουν και από την επιμονή μαμάδων, μπαμπάδων και γιαγιάδων για να αδειάσει το μπιμπερό.

Το θηλάζον βρέφος προτιμά τα μικρά και συχνά γεύματα και καταναλώνει όσες θερμίδες έχει πραγματικά ανάγκη. Η ευεργετική επίδραση του θηλασμού φαίνεται άμεσα στο επόμενο στάδιο, της εισαγωγής των στερεών τροφών. Τα βρέφη του θηλασμού, συνεχίζουν όπως ακριβώς είχαν μάθει να ελέγχουν από μόνα τους την ποσότητα της τροφής, με βάσει το αίσθημα του κορεσμού. Καταναλώνουν μικρότερες ποσότητες και είναι πιο επιλεκτικά. Δείχνουν προτίμηση για τα πράσινα λαχανικά και τις όξινες γεύσεις και λιγότερη αγάπη για τις γλυκές γεύσεις.

Πρόσθετα σάκχαρα στα βρεφικά γάλατα !

Ορισμένες εταιρείες επιμένουν να φορτώνουν τα βρεφικά γάλατα με απλά σάκχαρα όπως η μαλτοδεξτρίνη, σε όρια πάνω από τα επιτρεπόμενα και εις βάρος της λακτόζης, του φυσιολογικού σακχάρου του γάλακτος. Αυτό το βλέπουμε ιδιαίτερα στα ειδικά γάλατα, όπως γάλατα για κολικούς Το φυσιολογικό ποσοστό της λακτόζης στο ανθρώπινο γάλα κυμαίνεται στο 75% του συνόλου των σακχάρων.

Ο λόγος είναι απλός. Η αυξημένη συγκέντρωση μαλτοδεξτρίνης κάνει το γάλα πιο εύπεπτο και μειώνει τους ενοχλητικούς κολικούς. Η λακτόζη προκειμένου να απορροφηθεί απαιτεί την παρουσία του ενζύμου λακτάση στο λεπτό έντερο, το οποίο την αποδομεί στους μονοσακχαρίτες γαλακτόζη και γλυκόζη. Ένζυμο του οποίου η λειτουργία σε πολύ μικρά βρέφη ενδέχεται να ανεπαρκεί. Αντίθετα το ένζυμο που διασπά τη μαλτοδεξτρίνη υπάρχει στον οργανισμό του βρέφους σε αφθονία. Επιπλέον η μαλτοδεξτρίνη μεταβολίζεται σε μικρότερο βαθμό από τα βακτήρια της εντερικής χλωρίδας με αποτέλεσμα να αποφεύγεται η παραγωγή αερίων λόγω ζυμώσεων τα οποία προκαλούν μετεωρισμούς.

Η μαλτοδεξτρίνη απορροφάται από το έντερο εύκολα και γρήγορα ως γλυκόζη και έτσι έχει υψηλό γλυκαιμικό δείκτη. Προκαλεί απότομη αύξηση της ινσουλίνης και η ενέργεια που παρέχει προάγει την πρωτεϊνοσύνθεση και την αυξημένη μυϊκή μάζα. Τελικά προκαλείται μεγάλη πρόσληψη βάρους.

Πολλές τροφές και ποτά περιέχουν μαλτοδεξτρίνη ως υποκατάστατο ζάχαρης στα οποία περιλαμβάνονται : τεχνητές γλυκαντικές ουσίες, τρόφιμα σνακ, γιαουρτάκια, δημητριακά πρωινού. σάλτσες για σαλάτες και ενεργειακά ποτά. Για να αντιληφθούμε το μέγεθος της μεταβολικής επιβάρυνσης του βρέφους φτάνει να αναλογιστούμε πως η μαλτοδεξτρίνη είναι το σημαντικότερο από τα συστατικά που χρησιμοποιούνται στα ενεργειακά gel – συμπληρώματα που χρησιμοποιούν αθλητές … για να συνεχίσουν να τρέχουν.

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ GEL ΜΕ ΜΑΛΤΟΔΕΞΤΡΙΝΗ

2) ΔΕΝ ΠΙΕΖΩ ΤΟ ΜΩΡΟ ΝΑ ΑΔΕΙΑΖΕΙ ΤΟ ΠΙΑΤΟ

Οι γονείς θα πρέπει να αφήσουν ελεύθερο το βρέφος να καθορίσει την ποσότητα της τροφής του και όχι να το πιέζουν με καταναγκαστικό τάισμα, με παιχνίδια απόσπασης της προσοχής ή ακόμα χειρότερα με τάισμα μπροστά σε οθόνες.

Επιδιώκουμε πάντα την καλή επικοινωνία με το μωρό κατά την ώρα του φαγητού. Αναγνωρίζουμε τα σημάδια της πείνας του και το ταΐζουμε σε χαλαρό κλίμα, με λεκτική επικοινωνία, τρυφερότητα και αγάπη, προσφέροντας το φαγητό αργά, με υπομονή και χωρίς την άσκηση πίεσης.

Αργότερα μετά την ηλικία του ενός έτους, η ώρα του φαγητού θα πρέπει να είναι ευχάριστη, στο τραπέζι μαζί με την υπόλοιπη οικογένεια, να επιτρέπουμε στο βρέφος να πειραματίζεται με τις νέες τροφές (και ας πέφτουν στο πάτωμα !) και να τρώει μόνο του πιάνοντας το κουτάλι (ανάλογα και με τις αναπτυξιακές του δυνατότητες).

Η μη τήρηση των συστάσεων και το τάισμα από τη μαμά σε μεγάλες ηλικίες (>2 ετών) δεν βοηθάει στην ανάπτυξη της ικανότητας αυτορρύθμισης της λήψης τροφής από το παιδί. Ελλοχεύει εδώ ο κίνδυνος ανάπτυξης παχυσαρκίας.

Αποφύγετε τα γνωστά λάθη - παγίδες : 1) Πίεση και άγχος για το πόσο θα φάνε 2) Γρήγορο τάισμα (σχεδόν με το ζόρι) λόγω έλλειψης χρόνου 3) Ακατάστατο πρόγραμμα φαγητού (το μπισκοτάκι κάθε μισή ώρα παχαίνει!) 4)Κυνήγι του παιδιού μέσα στο σπίτι με το κουτάλι ή «στο πάρκο με το κεφτεδάκι» 5) Παιδιά που δεν τους δόθηκε η ευκαιρία να πειραματιστούν με τροφές και υφές ή να μάθουν να κρατάνε το πιρούνι για να μην λερωθούν η κουζίνα και τα ρούχα.

ΤΟ ΚΟΥΤΑΛΙ ΜΑΘΑΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

3) ΟΡΓΑΝΩΝΩ ΕΝΑ ΣΤΑΘΕΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΑΓΗΤΟΥ

Οι χρυσοί κανόνες της διατροφικής διαπαιδαγώγησης μετά τον 1^ο χρόνο ζωής είναι οι εξής :

Ένα τακτικό πρόγραμμα φαγητού μέσα στη μέρα που αποτελείται από 3 κύρια γεύματα και 2 ενδιάμεσα σνακ. Στα κύρια γεύματα (πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό) βάζουμε το παιδί να κάτσει μαζί μας στο οικογενειακό τραπέζι και το αφήνουμε να φάει χωρίς χρονικούς περιορισμούς (είτε φάει για 5 λεπτά είτε χρειαστεί 40 λεπτά). Από την ηλικία των 10 μηνών αφήνουμε το μωρό να τρώει μαλακά τρόφιμα που τα πιάνει με τα δάχτυλα. Από την ηλικία των 12 μηνών το αφήνουμε να μάθει να χειρίζεται το κουτάλι (ακόμα και αν στην αρχή αντιστοιχεί μία κατάποση στις 5 προσπάθειες !). Τα αλεσμένα τρόφιμα θα πρέπει να σταματάνε μετά τον χρόνο. Το τάισμα θα πρέπει να σταματάει μετά τα 2 χρόνια ζωής . Δεν ξεχνάμε να προσφέρουμε στο παιδί υγιεινά σνακ (3 ώρες μετά τα κύρια γεύματα) τα οποία  μπορεί να τα φάει περιπατητικά, παίζοντας. Σε κάθε γεύμα το παιδί αφήνεται να αποφασίσει μόνο του το πόσο θα φάει.

Θεμέλιο για την καλή λειτουργία του μεταβολισμού είναι το πρώτο κύριο γεύμα της ημέρας δηλαδή ένα καλό και πλήρες πρωινό. Το πρωινό το εγκαθιστούμε σταδιακά μετά τον 12^ο μήνα ζωής.

Οι τακτικές του φαγητού θα πρέπει να συμβαδίζουν με την ηλικία ! Για παράδειγμα μην αλέθετε τα φαγητά σε παιδάκια με ωραία κοφτερά δοντάκια ! Μάθετέ τα να τρώνε μόνα τους !

4) ΒΑΖΩ ΕΞ ΑΡΧΗΣ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΤΡΟΦΩΝ

ΟΛΗ Η ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΟΥΣ

Σύμφωνα με την σύγχρονη τεκμηρίωση δεν χρειάζεται να καθυστερεί η εισαγωγή κοινών αλλεργιογόνων τροφίμων, έτσι ώστε σε σύντομο χρονικό διάστημα το διαιτολόγιο του μωρού να διαθέτει μεγάλη ποικιλία, συμπεριλαμβανομένων των γαλακτοκομικών, του αυγού, των θαλασσινών και ίχνη από ξηρούς καρπούς. Πρέπει επίσης να ενθαρρύνεται η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε υγιεινές επιλογές τροφίμων ,όπως λαχανικά και φρούτα εποχής, μέχρι το βρέφος να τις αποδεχτεί.

Η εισαγωγή ποικιλίας τροφών από την αρχή εξασφαλίζει την πρόσληψη όλων των απαραίτητων θρεπτικών συστατικών και την ευκολότερη αποδοχή τροφίμων στη συνέχεια. Μη περιμένετε από ένα βρέφος που μεγάλωσε με τη γλυκιά γεύση της κρέμας ρυζάλευρο-βανίλια να αρχίσει ξαφνικά να καταναλώνει αρακά, φακές, μπρόκολο και σαρδέλες. Οι καλές συνήθειες καθιερώνονται από νωρίς, οι προτιμήσεις για υγιεινές τροφές μπορούν να καλλιεργηθούν !

Μην περιορίζεστε σε 2-3 φαγητά που γνωρίζετε ότι αρέσουν στο παιδί αλλά προσθέτετε πάντα κάτι καινούργιο.

5) ΟΧΙ ΖΑΧΑΡΗ – ΟΧΙ ΑΛΑΤΙ

Η κατανάλωση τροφίμων με πρόσθετη ζάχαρη και αλάτι συνιστάται να αποφεύγεται κατά τον 1^ο χρόνο της ζωής λόγω της μεταβολικής επιβάρυνσης από τα συστατικά αυτά αλλά και για λόγους διαμόρφωσης υγιεινών γευστικών συνηθειών.

Ιδιαίτερα προσεκτικοί θα πρέπει να είμαστε απέναντι στα τυποποιημένα τρόφιμα που προωθούνται στην αγορά ως κατάλληλα για βρέφη ενώ περιέχουν ζάχαρη, αλάτι ή trans λιπαρά οξέα όπως : ειδικά-εμπλουτισμένα γάλατα, επιδόρπια γιαουρτιού, κρέμες, μπισκότα και γλυκά. Ειδικά θα πρέπει να αποφεύγονται οι τυποποιημένοι χυμοί, φρουτοποτά και αναψυκτικά λόγω της αυξημένης περιεκτικότητας τους σε πρόσθετα σάκχαρα.

Προτιμήστε για σνακ τα δημητριακά, το φυσικό γιαούρτι, τα φρούτα, τα αποξηραμένα φρούτα (σταφίδες , δαμάσκηνα) και τους φυσικούς χυμούς

6) ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΩ ΤΙΣ ΒΡΕΦΙΚΕΣ ΚΡΕΜΕΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ

Η βρώμη με αλεσμένο φρούτο, το σπιτικό ρυζάλευρο με πουρέ λαχανικού, τα ζυμαρικά σούπα με ντομάτα, το κεχρί, το κινόα, ο τραχανάς, το γιαούρτι, το αυγό με ψωμάκι είναι ιδανικές θρεπτικές επιλογές σε σχέση με τις γεμάτες πρόσθετα σάκχαρα και αρώματα βρεφικές κρέμες του εμπορίου.

Οι κρέμες της βρεφικής ηλικίας αποτελούν τις πρώτες γεύσεις του παιδιού και έχουν κρίσιμο ρόλο για την ανάπτυξη της μελλοντικής διατροφικής συμπεριφοράς και την καθιέρωση συνηθειών. Ως εκ τούτου οι πρώτες αυτές τροφές δε μπορεί να είναι οι έτοιμες κρέμες του εμπορίου που έχουν υπερβολικές ποσότητες υδατανθράκων ανά γεύμα (άρα και θερμίδων), απλών σακχάρων (μαλτοδεξτρίνη, φρουκτόζη, γλυκόζη) και ενίοτε ζάχαρης (σακχαρόζη ή σουκρόζη). Οι κρέμες αυτές συνηθίζουν τα βρέφη σε μία χαρακτηριστική γλυκιά πανομοιότυπη γεύση που τις κάνει λαχταριστές για επιδόρπιο ακόμα και στους ενήλικες.

ΒΡΕΦΙΚΗ ΚΡΕΜΑ Ή ΓΛΥΚΌ ;

Ένα συνηθισμένο πρόσθετο στις έτοιμες κρέμες είναι η βανιλλίνη. Η βανιλλίνη είναι απομίμηση βανίλιας. Περιγράφεται αλλιώς και ως ‘άρωμα βανίλιας’. Είναι μια χαμηλής ποιότητας γλυκαντική ουσία που παράγεται για να έχει ακριβώς γεύση όπως η βανίλια. Έχει μηδενικά οφέλη για την υγεία και έχει συνδεθεί με την ενεργοποίηση χημικών ουσιών του εγκεφάλου που προκαλούν στο βρέφος εθισμό.

Επιλέγοντας λοιπόν τις έτοιμες κρέμες ουσιαστικά επιλέγουμε να εθίσουμε τα μωρά σε γλυκές γεύσεις, σχεδόν πανομοιότυπες, που θα τις καταναλώνουν καθημερινά σε μεγάλες ποσότητες, καλλιεργώντας ταυτόχρονα και την αποστροφή τους προς τα λαχανικά, τα φρούτα και τα υπόλοιπα υγιεινά τρόφιμα !

Η πιο νόστιμη βρεφική κρέμα είναι αυτή που προετοιμάζει με αγάπη η μαμά !

7) ΔΙΑΚΟΠΤΩ ΕΓΚΑΙΡΑ ΑΛΕΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΚΑΙ ΜΠΙΜΠΕΡΟ

Ήδη από το 10^ο μήνα της ζωής το βρέφος είναι αναπτυξιακά έτοιμο να δοκιμάσει μόνο του μαλακές τροφές που τις τρώει με τα δάχτυλα (finger foods). Στην ίδια ηλικία η μαμά μπορεί σταδιακά να εγκαταλείψει το άλεσμα των τροφών και να πατάει απλά τις τροφές με το πιρούνι. Μαλακό μπιφτέκι, κοτόσουπα, ψάρι, πατάτα φούρνου, λαχανικά, γιουβαρλάκια, παστίτσιο, φακές, κριθαράκι με ανθότυρο, πουρές με κιμά, κεφτέδες λαχανικών, μπανανοτηγανίτες και αυγοφέτες είναι μερικές από τις τροφές που ένα βρέφος 10 έως 12 μηνών μπορεί να καταναλώνει χωρίς να αλέθονται.

Η διακοπή των αλεσμένων οδηγεί άμεσα στον περιορισμό της υπερβολικής ποσότητας τροφής που ενδεχομένως να λαμβάνουν τα βρέφη μέσω αυτών (για παράδειγμα μία φρουτόκρεμα μπορεί να περιέχει έως και 3 ολόκληρα φρούτα, ποσότητα που θα δυσκόλευε ακόμα και έναν ενήλικα). Τα βρέφη που συνεχίζουν να ταΐζονται με αλεσμένα τρόφιμα μετά τους 10 μήνες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να μην καταλαβαίνουν πότε χορταίνουν και να καταλήγουν σε υπερφαγία.

Η παράταση των αλεσμένων μετά το 1^ο χρόνο οδηγεί σε προβλήματα προσαρμογής στη μάσηση και την κατάποση στερεών τροφών και καθυστερεί την μετάβαση του παιδιού στο φαγητό της υπόλοιπης οικογένειας.

Τα νήπια που αφήνονται να φάνε μόνα τους μη αλεσμένη τροφή, έχουν καλύτερο έλεγχο της όρεξής τους, μπορούν να κρατούν στα χέρια τους τις τροφές ή να χρησιμοποιούν το κουτάλι και τρώνε με το δικό τους ρυθμό – συνήθως πολύ πιο αργό και πιο υγιή από αυτό που περιμένουν οι ενήλικες.

Παρομοίως μετά τον 12^ο μήνα θα πρέπει σταδιακά να διακοπεί η σίτιση με το μπιμπερό και να αντικατασταθεί πλήρως από το εκπαιδευτικό ποτηράκι, το ποτήρι με καλαμάκι ή το ανοιχτό ποτήρι των ενηλίκων. Το μπιμπερό  με την καταναγκαστική του ροή μπορεί να αυξάνει τις πιθανότητες παχυσαρκίας, ακόμα και αν μέσα μπαίνει μητρικό γάλα. Γι' αυτό εκπαιδεύουμε έγκαιρα το βρέφος από την ηλικία των 6 μηνών προσφέροντας το νερό με το εκπαιδευτικό ποτηράκι.

«Ένα παιδάκι δύο ετών, το οποίο καταναλώνει πριν τον ύπνο 250 γρ. γάλα μέσω μπιμπερό, θα πάρει πάνω το 10% των ημερήσιων θερμίδων μόνο απ’ αυτό το μπουκάλι».

8) ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΙΣ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

Τα βρέφη που θηλάζουν συνεχίζουν χωρίς περιορισμό τον κατ’ απαίτηση θηλασμό στο 2^ο εξάμηνο της ζωής ταυτόχρονα με την εισαγωγή στερεών τροφών. Τα βρέφη που δεν θηλάζουν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους σε γάλα με 2 γεύματα γάλακτος σκόνη (πρωί-βράδυ) και  συνήθως πίνουν και λίγο γάλα το μεσημέρι πριν ή μετά τον ύπνο. Θα πρέπει να καταβάλλεται προσπάθεια να μην αντικαθιστούν άλλα γεύματα στερεών τροφών με γάλα. Επίσης δεν είναι λογικό μετά από ένα πλήρες γεύμα να προσφέρουμε στο μωρό και ένα γεμάτο μπιμπερό με 200 ml γάλα όπως συνηθίζουν κάποιοι γονείς.

Το πλήρες γάλα είναι απαραίτητο για τα βρέφη 6-12 μηνών έως ένα λίτρο την ημέρα. Στο δεύτερο χρόνο τα παιδιά χρειάζονται από 400 έως 600 ml πλήρες γάλα.

Από τον 3^ο χρόνο παιδάκια με δείκτη μάζας σώματος στα όρια του υπέρβαρου ή παχύσαρκου μπορούν να καταναλώνουν γάλα με χαμηλά λιπαρά, έως 400 ml ημερησίως.

9) ΕΓΚΑΙΡΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΧΡΟΝΟ

Μετά το τέλος του 1^ου χρόνου το παιδί θα πρέπει σταδιακά να μεταβεί στη διατροφή της υπόλοιπης οικογένειας και να γίνει προσπάθεια να τρώει από το οικογενειακό τραπέζι (για παράδειγμα φαγητά κατσαρόλας ή φούρνου με ελάχιστη προσθήκη αλατιού από τα οποία τρώνε όλοι). Είναι σημαντικό οι γονείς να υιοθετούν τη μεσογειακή διατροφή και να δίνουν το καλό παράδειγμα (για παράδειγμα της κατανάλωσης λαχανικών) στα παιδιά τους.

Είναι σημαντικό να τρώμε μαζί με το παιδί στα κύρια γεύματα, στο ίδιο τραπέζι, το ίδιο φαγητό.

Δίνουμε έμφαση από νωρίς σε τροφές πλούσιες σε σίδηρο, όπως λαχανικά, κρέας, αυγό, φακές, ψάρι. Δίνουμε λιγότερη έμφαση και εισάγουμε αργότερα τροφές όπως δημητριακά, ψωμί, γιαούρτι, κασέρι. Χρησιμοποιούμε πολύ λίγο επιτραπέζιο αλάτι στη μαγειρική. Προσφέρουμε μόνο πολύ περιστασιακά οποιαδήποτε μορφή ζάχαρης και απλών υδατανθράκων (μπισκότα, σοκολάτες, γλυκά).

10) ΠΡΩΤΕΙΝΗ – ΛΙΠΙΔΙΑ - ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ

Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας και Διατροφής (ESPGHAN) στις πρόσφατες συστάσεις (2017) συστήνει η μέση ημερήσια πρόσληψη από πρωτεΐνες να μην ξεπερνά σε ποσοστό το 15% της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης διότι διαφορετικά αυξάνεται ο κίνδυνος της παχυσαρκίας στην παιδική ηλικία. Η ποιότητα των πρωτεϊνών έχει σημαντικό ρόλο στη διατροφή του βρέφους.

Η υπερβολική ποσότητα πρωτεϊνών ιδιαίτερα από τα γαλακτοκομικά, πρέπει να αποφεύγεται. Οι ανάγκες σε πρωτεΐνες πρέπει να καλύπτονται κατά κύριο λόγο από πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας (αυγό, κρέας, ψάρι) αλλά και πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης.

Το συνιστώμενο ποσοστό ενεργειακής πρόσληψης από λιπίδια κατά το 2^ο εξάμηνο της ζωής κυμαίνεται από 35-40%. Τα προσλαμβανόμενα λιπίδια από τις στερεές τροφές πρέπει να περιορίζουν τα κορεσμένα λιπαρά οξέα (λίπη ζωικής προέλευσης) σε ποσοστό <10%. Αντίθετα πρέπει να περιλαμβάνουν κυρίως τα μονοακόρεστα (ελαιόλαδο) και τα ω3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα μακράς αλύσου, με κύριο το δοκοσαεξανοϊκό οξύ (100 mg/ημέρα) και με βασικές πηγές τα μικρά λιπαρά ψάρια. Η πρόσληψη των trans λιπαρών οξέων πρέπει να μειωθεί στο ελάχιστο.

Δεν εφαρμόζουμε ποτέ δίαιτα με χαμηλά λιπαρά σε βρέφη και μικρά νήπια κάτω των 2 ετών. Τα λιπαρά είναι εντελώς απαραίτητα για την ομαλή ανάπτυξη του εγκεφάλου. Δίνουμε όμως έμφαση σε καλά λιπαρά από ελαιόλαδο ή λιπαρά ψάρια.

Το συνιστώμενο ποσοστό ενεργειακής πρόσληψης από υδατάνθρακες το 2^ο 6μηνο της ζωής είναι 45-60 %. Συνιστάται η μη χορήγηση σακχαρούχων ροφημάτων και μικρογευμάτων (σνακ) κατά τον 1^ο χρόνο της ζωής και η αποφυγή χορήγησης χυμών φρούτων ως ρόφημα. Τα φρούτα συνιστάται να χορηγούνται σε ολόκληρη ή αλεσμένη μορφή και μικρή μόνο ποσότητα χυμού (πχ πορτοκάλι, λεμόνι) μπορεί να προστίθεται σε κάποιο γεύμα, με κύριο στόχο την αύξηση της βιοδιαθεσιμότητας του σιδήρου.

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ – ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

" Βόλος 2019 "

E-LACTANCIA - Ηλεκτρονική βάση δεδομένων συμβατότητας φαρμάκων με το μητρικό θηλασμό !

Πολλές φορές οι θηλάζουσες μητέρες έρχονται αναίτια σε δύσκολη θέση όταν χρειάζεται να λάβουν φάρμακα.

Κι όμως τα περισσότερα φάρμακα και ιδιαίτερα τα συνήθη – παυσίπονα, αντιβιοτικά, συμπληρώματα – είναι ασφαλή και συμβατά να λαμβάνονται από τη μητέρα με παράλληλη συνέχιση του θηλασμού.

Ανάγκη λήψης αντιβίωσης
Παυσίπονα - αντιφλεγμονώδη
Οδοντιατρικές επεμβάσεις
Χορήγηση βιταμίνης D ή B12
Ρύθμιση θυρεοειδή
Ρύθμιση αρτηριακής πίεσης

Οι παραπάνω ανάγκες θεραπείας (όπως και πολλές άλλες) ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΑΙΤΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ, ούτε καν προσωρινής διακοπής αυτού.

Το E-Lactancia είναι μία αξιόλογη προσπάθεια Ισπανών παιδιάτρων και προσφέρει μία γρήγορη αξιολόγηση κάποιου φαρμάκου σε σχέση με τη γαλουχία. (http://www.e-lactancia.org/)

Εδώ πρέπει να τονίσω πως για την πλειοψηφία των προβλημάτων υγείας υπάρχουν εναλλακτικές φαρμάκων που δεν απεκκρίνονται στο γάλα και δεν μπορούν να βλάψουν το βρέφος. Αρκεί να γίνει η σωστή αξιολόγηση τους.

Σε καμία περίπτωση δεν βασιζόμαστε για το θέμα στα φυλλάδια οδηγιών των φαρμακευτικών εταιριών που για δικούς τους νομικούς λόγους, βάζουν σχεδόν πάντα την γαλουχία στο πεδίο των αντενδείξεων.

Επομένως σε περίπτωση ανάγκης λήψης φαρμάκων η λύση δεν είναι να προτείνουμε άκριτα και ελαφρά την καρδία τον αποθηλασμό. Ούτε από την άλλη να αφήνουμε την μητέρα να υποφέρει χωρίς φάρμακα ή υποθεραπεύοντας την. Η χορήγηση φαρμάκων στη μητέρα που θηλάζει, όταν αυτή είναι απαραίτητη, γίνεται αφού ελέγξουμε τη συμβατότητα τους με το μητρικό θηλασμό και την ασφάλεια για το βρέφος.

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Βρείτε μας στο facebook : https://www.facebook.com/doulgeriskyriakos/

ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΑΝΑ ΗΛΙΚΙΑ

Έως τους 12 μήνες της ζωής το γάλα είναι η κύρια τροφή για το βρέφος, για πρόσληψη ενέργειας και απαραίτητων θρεπτικών συστατικών (πρωτεΐνη, λιπαρά, υδατάνθρακες, ασβέστιο, βιταμίνες).

Ωστόσο τυχαίνει πολλά βρέφη να κόβουν από μόνα τους το γάλα σε μικρή ηλικία. Αυτό δεν είναι απαραίτητα επιζήμιο αν ταυτόχρονα ακολουθείται μία ισορροπημένη δίαιτα σε ποσότητα και ποιότητα που να περιλαμβάνει όλη την ποικιλία των τροφών. Τα φρούτα και τα λαχανικά αποτελούν εξίσου μία σπουδαία πηγή ασβεστίου για το βρέφος/νήπιο.

Μετά τους 12 μήνες ζωής το γάλα και τα γαλακτοκομικά εξακολουθούν να θεωρούνται πολύ σημαντική κατηγορία τροφίμων στα πλαίσια της μεσογειακής διατροφής. Ωστόσο όχι υποχρεωτικά απαραίτητα για την καλή ανάπτυξη του οργανισμού.

Σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να γίνονται υπερβολές στην πρόσληψη των γαλακτοκομικών γιατί αυτό οδηγεί σε μείωση πρόσληψης άλλων εξίσου σημαντικών τροφών (υδατάνθρακες, φρούτα, λαχανικά,) καθώς και σε αρνητικές επιπτώσεις όπως τις περιγράφουμε στη συνέχεια του άρθρου.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

6 ΜΗΝΩΝ ΕΩΣ 12 ΜΗΝΩΝ : Έως 1 λίτρο το 24ωρο

1-2 ΕΤΩΝ : 400 έως 600  ml το 24ωρο

ΠΑΝΩ ΑΠΟ 2 ΕΤΩΝ : Έως 400 ml το 24ωρο

Αντιστοιχία γάλακτος – γαλακτοκομικών. Πολλά παιδιά δεν πίνουν μεγάλες ποσότητες γάλακτος και αντισταθμιστικά καταναλώνουν άλλα γαλακτοκομικά. Έτσι το γιαούρτι αντιστοιχίζεται σε διπλάσια ποσότητα γάλακτος (100 γρ γιαούρτι = 200 ml γάλακτος) ενώ το τυρί σε πενταπλάσια ποσότητα γάλακτος (30 γρ τυρί ή κασέρι = 150 ml γάλακτος).

Στο σύνολο των ημερήσιων θερμίδων που λαμβάνει ένα νήπιο προσχολικής ηλικίας, αυτές που προέρχονται από το γάλα δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 1/3.

Μεγαλύτερες ποσότητες γάλακτος από τις συνιστώμενες αποβαίνουν σε βάρος των άλλων απαραίτητων για την ανάπτυξη στερεών τροφών.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

·        Τερηδόνα των δοντιών και ορθοδοντικά προβλήματα (όταν το γάλα αυτό προσφέρεται με μπιμπερό)

·        Κακή πρόσληψη βάρους. Το νήπιο χρειάζεται ισορροπημένη και ποικίλη διατροφή, με διάφορα τρόφιμα εκτός του γάλακτος να είναι πηγές σιδήρου, πρωτεϊνών και ασβεστίου, όπως κόκκινο κρέας, λευκό κρέας, ψάρι, αυγό, όσπρια. Το γάλα σε όσο μεγάλες ποσότητες και να καταναλώνεται δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα στερεά τρόφιμα.

·        Σιδηροπενία και σιδηροπενική αναιμία. Λόγω ανεπαρκούς πρόσληψης άλλων τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο και λόγω ανεπαρκούς απορρόφησης σιδήρου που προκαλείται από τα υπερβολικά γαλακτοκομικά.

·        Δυσκοιλιότητα λόγω της ίδιας της υπερβολικής πρόσληψης γαλακτοκομικών.

·        Καθυστέρηση στην ανάπτυξη δεξιοτήτων σε σχέση με το φαγητό δηλαδή στο πόσο γρήγορα τα παιδιά μαθαίνουν να τρώνε μόνα τους και στο κατά πόσο εντάσσουν στη διατροφή τους μία μεγάλη ποικιλία τροφίμων.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΜΠΙΜΠΕΡΟ

Συχνά η υπερκατανάλωση γάλακτος στα νήπια έχει να κάνει με το ότι δίνεται με μπιμπερό. Για να μειώσουμε τις υπερβολικές ποσότητες γάλακτος αλλά και για να προστατεύσουμε τα δόντια των παιδιών από ορθοδοντικά προβλήματα και τερηδόνα είναι πολύ σημαντικό να καταργήσουμε έγκαιρα το μπιμπερό, αποσύροντάς το πλήρως από την ηλικία των 18 μηνών και μετά. Ήδη από την ηλικία των 6 μηνών μπορούμε να προσφέρουμε το νερό με το ειδικό εκπαιδευτικό ποτηράκι και μετά τους 12 μήνες γάλα ή νερό με το καλαμάκι ή και σε κανονικό ποτήρι.

ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΣΤΙΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΙΔΗΡΟΠΕΝΙΑ

Καθυστέρηση στον τομέα της διατροφικής ανάπτυξης εμφανίζουν παιδιά προσχολικής ηλικίας που δεν τρώνε πρωινό, που τρώνε αλεσμένες τροφές ακόμα και στην ηλικία των 2 ετών, που δεν τρώνε μόνα τους και ανεξάρτητα αλλά τα ταΐζουν ακόμα στην ηλικία των 3 ετών, που δεν τρώνε μεγάλη ποικιλία τροφών αλλά μένουν στάσιμα σε 4-5 γνωστά φαγητά. Η κατάσταση αυτή προκύπτει λόγω λανθασμένων τακτικών του παρελθόντος (πχ τάισμα με έτοιμες κρέμες του εμπορίου, τάισμα με αλεσμένα φαγητά μετά τους 12 μήνες) αλλά και λόγω της έλλειψης χρόνου της σύγχρονης οικογένειας για να ασχοληθεί με τις ανάγκες της διατροφικής ωρίμανσης του νηπίου (να το εντάξει δηλαδή έγκαιρα στο οικογενειακό τραπέζι και στο οικογενειακό φαγητό). 

Η καθυστέρηση στις διατροφικές δεξιότητες συνδυάζεται συνήθως με υπερβολική ποσότητα γάλακτος καθώς τα παιδιά βασίζουν το μεγαλύτερο μέρος από τις ημερήσιες θερμίδες τους στο γάλα. Η καθυστέρηση στις διατροφικές δεξιότητες σε συνδυασμό με την υπερβολική λήψη γάλακτος (που σε κάποιες περιπτώσεις ξεπερνάει το 1 λίτρο το 24ωρο) είναι η κύρια αιτία σιδηροπενίας και σιδηροπενικής αναιμίας στις ηλικίες 1 έως 5 ετών.

Εφαρμόζουμε λοιπόν πιστά τις συνιστώμενες ημερήσιες ποσότητες γάλακτος ανά ηλικία και προσπαθούμε να εντάξουμε στη διατροφή του παιδιού ποικιλία τροφών στα πρότυπα της μεσογειακής δίαιτας. Συζητάμε το θέμα της διατροφής κατά την προσχολική ηλικία με τον παιδίατρο μας.

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Βρείτε μας στο facebook : https://www.facebook.com/doulgeriskyriakos/

ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟ QUIZ ! ΣΙΔΗΡΟΠΕΝΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ Ή ΣΤΙΓΜΑ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ ?

Η αναιμία ορίζεται ως τιμή αιμοσφαιρίνης Hb < 11 gr/dl σε ηλικία 1-5 ετών

Η γενική αίματος μας δίνει πληροφορίες που βοηθούν στη διάγνωση, θεραπεία και παρακολούθηση των μικρών ασθενών με αιματολογικά αλλά και μη αιματολογικά νοσήματα.

Οι αυτόματοι αιματολογικοί αναλυτές καταγράφουν τον αριθμό, τον όγκο, την μάζα, την σύσταση και την κατανομή των κυττάρων του αίματος. Απαραίτητο συμπλήρωμα στην εκτίμηση της γενικής αίματος αποτελεί η μικροσκοπική εξέταση των κυτταρικών στοιχείων.

Πως μας βοηθάει η γενική αίματος για να ξεχωρίσουμε δύο καταστάσεις τις οποίες συναντάμε πολύ συχνά στην παιδιατρική και οι οποίες μπορεί να προβάλλουν με την ίδια κλινική εικόνα (της αναιμίας) και ενίοτε να συνυπάρχουν ?

ΣΙΔΗΡΟΠΕΝΙΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ

Αύξηση RDW

Ελάττωση RBC
Ελάττωση MCV - (MCV/RBC > 13)
Ελάττωση MCH
Ελάττωση MCHC
Αύξηση Αιμοπεταλίων
ΔΕΚ ίσως αυξημένα

ΣΤΙΓΜΑ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ (Ετερόζυγος β Θαλασσαιμία)

Μικρή Αύξηση RDW
Αύξηση RBC
Ελάττωση MCV - (MCV/RBC < 11,5)
Ελάττωση MCH
Φυσιολογικό MCHC
Στοχοκύτταρα
ΔΕΚ αυξημένα

ΣΙΔΗΡΟΠΕΝΙΑ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΣΤΙΓΜΑΤΟΣ

MCV/RBC : Από 11,5 έως 13

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ - ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Βρείτε μας στο facebook : https://www.facebook.com/doulgeriskyriakos/

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΡΕΦΟΥΣ - ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ

Ο τρόπος με τον οποίο ένα βρέφος χειρίζεται τα χεράκια του, παίζει, τρώει, κάθεται, μπουσουλάει, μπαμπαλίζει και αλληλεπιδρά με τους γύρω του είναι χαρακτηριστικός για την κάθε ηλικία και ταυτόχρονα μοναδικός για κάθε παιδάκι. Οι γονείς που γνωρίζουν καλύτερα τις συνήθειες και τις προτιμήσεις του βρέφους τους, μπορούν να δώσουν σημαντικές πληροφορίες στον παιδίατρο που εκτιμά την φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού τους.

Τα αναπτυξιακά ορόσημα είναι όλα όσα πρέπει να κάνει ένα παιδί στην ηλικία στην οποία βρίσκεται

Το βρέφος αναπτύσσεται καλύτερα όταν υπάρχουν σταθερά πρόσωπα και σταθερό περιβάλλον. Έτσι, το μωρό αναπτύσσει δεσμούς, νιώθει ασφαλές και μαθαίνει να εμπιστεύεται.

Πολύ σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του παιδιού έχει το παιχνίδι. Είναι ο τρόπος να γνωρίσει το περιβάλλον του, να μάθει, να κινηθεί, να νιώσει και να αναπτύξει τις αντιληπτικές του λειτουργίες.

Εξίσου σημαντική για την ανάπτυξη του βρέφους είναι η επικοινωνία. Μιλήστε στο μωρό σας όταν το κάνετε μπάνιο, το ντύνετε ή το αλλάζετε, ετοιμάζετε το γεύμα του, πάτε βόλτα - είναι η βάση για επικοινωνία, αλληλεπίδραση και εξέλιξη του λόγου.

ΣΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΤΩΝ 4 ΜΗΝΩΝ

Τι μπορεί να κάνει το μωρό σε αυτήν την ηλικία ;

Αδρή Κινητικότητα

1.     Κρατάει το κεφάλι σταθερό για τουλάχιστον ένα λεπτό. Μερικά βρέφη μπορεί να ελέγχουν πλήρως τις κινήσεις του κεφαλιού τους.

2.     Φέρνει τα χέρια μαζί στη μέση γραμμή του σώματος. Φέρνει τα χέρια κοντά στο στόμα.

3.     Όταν κρατιέται όρθιο, σπρώχνει με τα πόδια

Λεπτή Κινητικότητα

1.     Αρπάζει την κουδουνίστρα.

2.     Κάνει προσπάθεια να πιάσει. Μερικά βρέφη πιάνουν κανονικά αντικείμενα και τα φέρνουν στο στόμα.

Επικοινωνία και γλώσσα

Ανταλλάσσει φωνούλες με τους γονείς

Διανοητικό Επίπεδο

• Βάζει παιχνίδια στο στόμα
• Παρακολουθεί αντικείμενο που κινείται οριζόντια και κάθετα.
• Γυρίζει το κεφάλι προς την κατεύθυνση του ήχου

Κοινωνικός Τομέας
Χαμογελά σε ανθρώπους όταν του χαμογελούν, γελάει δυνατά, δείχνει δυσαρέσκεια αν διακοπεί η κοινωνική επαφή, παρατηρεί πρόσωπα

ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ 3-6 ΜΗΝΩΝ

παιχνίδια με χρώματα, ήχους, μουσική και κίνηση, κρεμαστά παιχνίδια να βλέπει και να πιάνει, παιχνίδια αλληλεπίδρασης με τους ενήλικες

ΣΥΖΗΤΗΣΤΕ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟ ΣΑΣ

Αν το παιδί : 1) δεν δείχνει ότι ανταποκρίνεται σε δυνατούς ήχους, 2) δεν χαμογελάει όταν του χαμογελούν, 3) δεν στηρίζει το κεφάλι του σταθερά για ένα λεπτό, 4) δεν βάζει παιχνίδια στο στόμα, 5) παρουσιάζει απώλεια ικανοτήτων που είχε

ΣΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΤΩΝ 9 ΜΗΝΩΝ

Τι μπορεί να κάνει το μωρό σε αυτήν την ηλικία ?

Αδρή Κινητικότητα

1.     Κάθεται χωρίς υποστήριξη σε καθιστή θέση

Λεπτή Κινητικότητα

1.     Μεταφέρει αντικείμενα από το ένα χέρι στο άλλο

2.     Κάνει χειρονομίες όπως παλαμάκια, κου πε πε

Επικοινωνία και γλώσσα

·        Λέει συλλαβές μπ – γκ – ντ, μπαμπαλίζει

·        Μιμείται ήχους

Διανοητικό Επίπεδο

·        Αναζητά αντικείμενο που του έπεσε (μονιμότητα αντικειμένου)

·        Αναγνωρίζει μία γνωστή φωνή

·        Χτυπάει την κουδουνίστρα μετά από μίμηση

Κοινωνικός Τομέας

Στρέφει το βλέμμα του όταν το ρωτάνε «που είναι ο μπαμπάς ꓼ», αντιλαμβάνεται την εκδήλωση συναισθημάτων και αντιδρά ανάλογα, διατηρεί βλεμμματική επαφή όταν παίζετε μαζί

ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ 8-12 ΜΗΝΩΝ κρύβω-βρίσκω (κούκου-τσα), παιχνίδια με τα χέρια (κου-πε-πε, παλαμάκια), καθρέφτες, πάνινα ζώα, κρίκοι, κύβοι, μπάλες, μουσικά παιχνίδια, βιβλία με εικόνες

ΣΥΖΗΤΗΣΤΕ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΙΔΙΑΤΡΟ ΣΑΣ

Αν το παιδί : 1) Δεν κάθεται ανεξάρτητα σε καθιστή θέση, 2) Δεν βγάζει ήχους μπ – γκ – ντ 3) Δεν πιάνει την κουδουνίστρα, 4) Δεν στρέφει το βλέμμα όταν το ρωτάνε "που είναι ο μπαμπάς/η μαμά" 5) Παρουσιάζει απώλεια ικανοτήτων που κατείχε  

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ - ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Βρείτε μας στο facebook : https://www.facebook.com/doulgeriskyriakos/

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΦΕΤΙΝΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΓΡΙΠΗΣ ΚΑΙ ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, ο αντιγριπικός εμβολιασμός πρέπει να εφαρμόζεται σε παιδιά που ανήκουν στις παρακάτω ομάδες αυξημένου κινδύνου:

Παιδιά > 6 μηνών που παρουσιάζουν έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω επιβαρυντικούς παράγοντες ή χρόνια νοσήματα :

1) Άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες
2) Καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές
3) Ανοσοκαταστολή (κληρονομική ή επίκτητη εξαιτίας νοσήματος ή θεραπείας).
4) Μεταμόσχευση οργάνων
5) Δρεπανοκυτταρική νόσο (& άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες)
6) Σακχαρώδη διαβήτη ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα
7) Χρόνια νεφροπάθεια
8) Νευρολογικά ή Νευρομυϊκά νοσήματα
9) Παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. για νόσο Kawasaki, ρευματοειδή αρθρίτιδα) για τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου Reye μετά από γρίπη.
10) Παιδιά με σοβαρή παχυσαρκία

Από τους ενήλικες που φροντίζουν παιδιά θα πρέπει να εμβολιαστούν όλες οι έγκυες γυναίκες ανεξαρτήτου ηλικίας κύησης.

Επίσης όλοι οι γονείς και τα άλλα άτομα (παππούδες, νταντάδες) που φροντίζουν βρέφη μικρότερα των 6 μηνών, όπως και τα μεγαλύτερα αδερφάκια τους αν υπάρχουν.

Το παιδάκι που πηγαίνει παιδικό σταθμό πρέπει να εμβολιαστεί ; Όχι απαραίτητα! Το υγιές παιδάκι προσχολικής ηλικίας που πηγαίνει παιδικό σταθμό ή νηπιαγωγείο δεν είναι υποχρεωτικό να εμβολιαστεί. Ωστόσο αν το γενικό επίπεδο την υγείας του τη συγκεκριμένη περίοδο είναι χαμηλό, για παράδειγμα μετά από επαναλαμβανόμενες ωτολαρυγγολογικές ή αναπνευστικές λοιμώξεις, κακή διατροφή και κακό ύπνο ή/και σιδηροπενική αναιμία, ο παιδίατρος μπορεί να προτείνει τον εμβολιασμό του.

Ο πατέρας βρέφους μικρότερου των 6 μηνών πρέπει να εμβολιαστεί ? Ναι ! Και οι δύο γονείς, οι παππούδες και τα μεγαλύτερα αδέρφια βρεφών μικρότερων των 6 μηνών θα πρέπει να εμβολιαστούν.

Η έγκυος μαμά πρέπει να εμβολιαστεί ? Ναι, παρά το ότι είναι έγκυος πρέπει να εμβολιαστεί. Το έμβρυο δεν κινδυνεύει από το εμβόλιο.

Η θηλάζουσα μαμά πρέπει να εμβολιαστεί ? Όχι απαραίτητα! Η θηλάζουσα μαμά με βρέφος μεγαλύτερο των 6 μηνών δεν κινδυνεύει περισσότερο από την αντίστοιχη μαμά που δεν θηλάζει. Αντικειμενικά δεν ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου. Οι θηλάζουσες μαμάδες μάλλον εκ παραδρομής "τσουβαλιάστηκαν" μαζί με τις εγκύους και τις λεχωίδες στις επίσημες οδηγίες του υπουργείου, στις ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Πότε είναι η καλύτερη περίοδος για να εμβολιαστούμε; Οι μήνες Οκτώβριος και Νοέμβριος. Η δραστηριότητα της εποχικής γρίπης συνήθως αρχίζει να αυξάνεται κατά τον Ιανουάριο, ενώ κορυφώνεται τους μήνες Φεβρουάριο – Μάρτιο. Το αντιγριπικό εμβόλιο πρέπει να χορηγείται έγκαιρα και πριν την έναρξη της συνήθους περιόδου εμφάνισης της έξαρσης των κρουσμάτων γρίπης, δεδομένου ότι απαιτούνται περίπου 2 εβδομάδες για την επίτευξη ανοσολογικής απάντησης.

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ - ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Βρείτε μας στο facebook : https://www.facebook.com/doulgeriskyriakos/

Η ΓΑΣΤΡΟΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΣΤΑ ΒΡΕΦΗ (ΓΟΠ)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση (ΓΟΠ) είναι η πιο κοινή οισοφαγική διαταραχή στα παιδιά όλων των ηλικιών. Ως γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ορίζεται η ανάστροφη κίνηση του γαστρικού περιεχομένου κατά μήκος του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα, από το στομάχι προς τον οισοφάγο. Περιστασιακά επεισόδια παλινδρόμησης συμβαίνουν φυσιολογικά στα μικρά βρέφη λόγω της ανωριμότητας του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα. Το φαινόμενο γίνεται παθολογικό και ονομάζεται Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος στα παιδιά που έχουν εμμένοντα επεισόδια τα οποία προκαλούν οισοφαγίκα ή και αναπνευστικά συμπτώματα.

Στη βρεφική ηλικία, η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι συχνή και θεωρείται φυσιολογικό φαινόμενο. Συνήθως παρατηρείται στους πρώτους μήνες της ζωής, κορυφώνεται περίπου στους 4 μήνες (όπου τουλάχιστον τα μισά βρέφη παρουσιάζουν παλινδρόμηση γάλακτος) και λύεται στις περισσότερες περιπτώσεις στους 12 μήνες. Μέχρι την ηλικία των 24 μηνών τα συμπτώματα υποχωρούν στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Αυτό οφείλεται στην προοδευτική ωρίμανση της λειτουργίας του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα αλλά και της συνολικότερης λειτουργίας οισοφάγου και στομάχου.

Το βρέφη με ΓΟΠ παρουσιάζουν αναγωγές γάλακτος συνήθως σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά το γεύμα. Οι αναγωγές αυτές γίνονται χωρίς προσπάθεια και τα περισσότερα βρέφη είναι υγιή και έχουν φυσιολογική ανάπτυξη. Παρά την ανησυχία που προκαλείται στην οικογένεια αυτή η μορφή παλινδρόμησης δεν ενέχει κινδύνους για το βρέφος.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΔΙΑΘΕΤΟΥΝ ΣΕ ΓΟΠ

1)    Η δίαιτα (μεγάλος όγκος γάλακτος ανά γεύμα)

2)    Η προωρότητα

3)    Η αλλεργία στο γάλα της αγελάδας.

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΤΗΣ ΓΟΠ

Οι κυριότερες επιπλοκές της ΓΟΠ είναι τα οισοφαγικά συμπτώματα και τα συμπτώματα από το αναπνευστικό. Η ΓΟΠ θεωρείται παθολογική όταν συνοδεύεται από τέτοιες επιπλοκές.

Οι παράγοντες που καθορίζουν τις οισοφαγικές εκδηλώσεις είναι η διάρκεια της οισοφαγικής έκθεσης (συχνότητα και διάρκεια επεισοδίων), η καυστικότητα του γαστρικού περιεχομένου και η επιρρέπεια του οισοφάγου σε βλάβη.

Ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανίσει το μωρό με έντονη ΓΟΠꓼ

·        Ανησυχία, ευερεθιστότητα, δυσφορία κατά την σίτιση

·        Επεισόδια εμέτων

·        Επεισόδια οπισθότονου (τέντωμα του κορμού και έκταση του κεφαλιού, τοξοειδής στάση σώματος)

·        Αποστροφή προς τη σίτιση

·        Βήχας και βράγχος φωνής

·         Εισροφήσεις – πνιγμονή

·        Αποφρακτική άπνοια (λόγω αντανακλαστικού λαρυγγόσπασμου) ή εισπνευστικός σιγμός (σε βρέφη ανατομικώς προδιατεθειμένα )

·        Άσθμα

Η οισοφαγίτιδα και οι αναγωγές μπορεί να είναι τόσο σοβαρές ώστε να προκαλέσουν ανεπαρκή πρόσληψη βάρους λόγω ανεπάρκειας θερμίδων.

Η γαστροοισοφαγική παλιδρομική νόσος πρέπει να περιλαμβάνεται στη διαφορική διάγνωση των παιδιών με ανεξήγητες ή ανθεκτικές ωτολαρυγγολογικές και αναπνευστικές ενοχλήσεις. Πολλά παιδιά με αυτές τις εξωοισοφαγικές εκδηλώσεις δεν έχουν τα τυπικά συμπτώματα της ΓΟΠ, κάνοντας τη διάγνωση δύσκολη.

Σε ανάπτυξη χρόνιας οισοφαγίτιδας δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος καθώς λόγω της φλεγμονής προκαλείται δυσλειτουργία της οισοφαγικής περίσταλσης, μειωμένος τόνος του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα και φλεγμονώδης σμίκρυνση του οισοφάγου που προκαλεί δευτερογενώς διαφραγματοκήλη, με όλα τα ανωτέρω να επιδεινώνουν την παλινδρόμηση. Η χρόνια οισοφαγίτιδα οδηγεί στο σχηματισμό στενώσεων που γενικά εντοπίζονται στον άπω οισοφάγο και προκαλούν δυσφαγία.

ΓΟΠ ΚΑΙ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΣΤΟ ΓΑΛΑ ΑΓΕΛΑΔΑΣ

Η διάκριση της απλής ΓΟΠ από την αλλεργία στο γάλα αγελάδας που εκδηλώνεται ως ΓΟΠ είναι δύσκολη καθώς η συμπτωματολογία είναι παρόμοια στο 50% των περιπτώσεων. Συνοδά συμπτώματα που συνηγορούν υπέρ αλλεργίας στο γάλα αγελάδας είναι : δερματικές αλλεργικές εκδηλώσεις (έκζεμα), γαστρεντερικές εκδηλώσεις (έντονοι εμετοί, διάρροια, βλεννοαιματηρές κενώσεις), έντονη ανησυχία του βρέφους και παρατεταμένο κλάμα κατά τη σίτιση.

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΒΡΕΦΗ ΜΕ ΓΟΠ

Τα περισσότερα βρέφη με απλή ΓΟΠ δεν χρειάζεται να υποβληθούν σε καμία εργαστηριακή εξέταση. Μέχρι την ηλικία των 12-18 μηνών τα συμπτώματα υποχωρούν στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Παρ’ όλα αυτά, αν η παλινδρόμηση είναι έντονη και δημιουργεί επιπλοκές χρήζει διερεύνησης.

Θα πρέπει να λαμβάνεται το οικογενειακό ιστορικό για ύπαρξη γαστρεντερολογικών προβλημάτων, μεταβολικών νοσημάτων και τροφικών αλλεργιών.

Το ατομικό ιστορικό και η φυσική εξέταση είναι αρκετά για να τεθεί η διάγνωση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης.  Είναι απαραίτητη η αξιολόγηση της ποσότητας, της συχνότητας, του χρώματος, και της έντασης των αναγωγών.

Άλλες σημαντικές διαγνώσεις που θα πρέπει να εξεταστούν στη εκτίμηση ενός βρέφους με χρόνιους εμετούς είναι : 1) Η πυλωρική στένωση (μεταγευματικοί ρουκετοειδείς εμετοί μετά την 3^η εβδομάδα της ζωής,  2) Η αλλεργία στο γάλα αγελάδας και άλλες τροφικές αλλεργίες, 3) Η εντερική απόφραξη κυρίως στο ανώτερο τμήμα του εντέρου με διαλείπουσα συστροφή 4) Χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα.

Η ύπαρξη αίματος στον εμετό σε βρέφος με έντονη ΓΟΠ θέτει την υποψία ανάπτυξης οισοφαγίτιδας.

¨ Το υπερηχογράφημα οισοφάγου – στομάχου δεν τεκμηριώνει τη διάγνωση ¨

Οι ακτινολογικές εξετάσεις όπως το υπερηχογράφημα και η διάβαση ανώτερου πεπτικού δεν αποτελούν ευαίσθητες ή ειδικές εξετάσεις για την διάγνωση της ΓΟΠ. Θα τις ζητήσει ο παιδίατρος όταν από το ιστορικό και την φυσική εξέταση θέλει να αποκλείσει ανατομικές ανωμαλίες όπως : πυλωρική στένωση, malrotation, δακτυλιοειδές πάγκρεας, διαφραγματοκήλη, εντερική απόφραξη.

ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΠΟ ΠΑΙΔΟΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟ

Σε περιστατικά επιπλεγμένης ΓΟΠ που συνοδεύεται από ανεπαρκή πρόσληψη βάρους ή και σημεία οισοφαγίτιδας το παιδί παραπέμπεται σε παιδογαστρεντερολόγο για περεταίρω διερεύνηση.

Ο έλεγχος περιλαμβάνει την μέτρηση pH οισοφάγου (πεχαμετρία) ή την μέτρηση εμπέδησης οισοφάγου (εμπεδησιομετρία).

Ενδοσκόπηση : Επιτρέπει τη διάγνωση της διαβρωτικής οισοφαγίτιδας και επιπλοκών όπως οι στενώσεις ή οισοφάγος Barrett. Η οισοφαγική βιοψία μπορεί να αποκλείσει αλλεργικά αίτια όπως η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ – ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Η γαστρική διάταση (μετά το γεύμα ή λόγω της κατάποσης αέρα) είναι το κύριο ερέθισμα για την χάλαση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα. Χρειάζεται αξιολόγηση της δίαιτας με καταγραφή της ποσότητας και συχνότητας των γευμάτων. Πολλές φορές υπάρχουν λάθη στην παρασκευή της τροφής ή και στον τρόπο και τη θέση σίτισης.

·        Οδηγίες σίτισης : Το βρέφος θα πρέπει να πίνει ποσότητα γάλακτος ανά γεύμα ανάλογα με την ηλικία και το βάρος του και όχι υπερβολικές ποσότητες. Τα γεύματα να δίνονται πιο συχνά και μικρά. Επειδή και η κατάποση αέρα ενισχύει την γαστρική διάταση, μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα ειδικά μπιμπερό που αποτρέπουν την κατάποση αέρα. Συστήνεται το μωρό να κρατιέται στον ώμο για 20-30 λεπτά μετά το φαγητό.

·        Γάλα : Μωρά που θηλάζουν έχουν λιγότερη ΓΟΠ. Διακοπή του μητρικού θηλασμού σε βρέφος με νόσο παλινδρόμησης δεν πρέπει να συστήνεται. Σε υποψία παλινδρόμησης από αλλεργία στο γάλα αγελάδας, διατροφή αποκλεισμού γαλακτοκομικών από τη μητέρα που θηλάζει μπορεί να αποδειχθεί ωφέλιμη. Η χορήγηση ειδικών γαλάτων εμπλουτισμένων με πηκτικές ουσίες (αντιαναγωγικά γάλατα) μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των εμέτων και των αναγωγών. Στις περιπτώσεις υποψίας αλλεργίας στο γάλα αγελάδας στα βρέφη που σιτίζονται με ξένο γάλα, συνιστάται η εμπειρική χορήγηση γάλατος εκτεταμένης υδρόλυσης της πρωτεΐνης για τουλάχιστον 2 εβδομάδες.

·        Θέση Ύπνου : Το μωρό να ξαπλώνει σε ημικλινή θέση. Η πρηνής θέση (μπρούμυτα) συνοδεύεται με λιγότερη ΓΟΠ σε σχέση με την ύπτια. Επειδή η συγκεκριμένη θέση έχει συσχετιστεί με το σύνδρομο του αιφνίδιου θανάτου, δεν συνιστάται στους πρώτους 12 μήνες της ζωής. Ωστόσο όταν το βρέφος είναι υπό συνεχή επιτήρηση η πρηνής και η κατακόρυφη θέση μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να ελαχιστοποιήσουν την παλινδρόμηση.

·        Η φαρμακευτική θεραπεία κατευθύνεται προς την εξάλειψη της οξύτητας του γαστρικού περιεχομένου. Οι αναστολείς των Η₂ υποδοχέων της ισταμίνης όπως η ρανιτιδίνη είναι ευρέως χρησιμοποιούμενοι αντιεκκριτικοί παράγοντες. Συνιστώνται ως πρώτης εκλογής θεραπεία στα βρέφη λόγω της εξαιρετικής συνολικής τους ασφάλειας.

Στα περισσότερα μωρά, ο κατώτερος οισοφαγικός σφιγκτήρας ωριμάζει και το πρόβλημα μέχρι 12 μηνών έχει εξαφανιστεί. Αν το παιδί σας παίρνει βάρος και αναπτύσσεται χωρίς να υποφέρει από επιπλοκές απλά κάντε υπομονή, θα περάσει!

ΔΟΥΛΓΕΡΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ

ΠΑΙΔΙΑΤΡΟΣ

Βρείτε μας στο facebook : https://www.facebook.com/doulgeriskyriakos/